व्हॉयेजर-१

सध्या पृथ्वीवरून व्हॉयेजर-१ या यानापर्यंत पर्यंत सिग्नल पोहोचायला २३ तास आणि ९ मिनिटे लागतात — आणि तितकाच वेळ परत सिग्नल यायला लागतो. इतक्या लांब हे यान पोहोचले आहे!

जानेवारी २०२७ पर्यंत व्हॉयेजर-१ सूर्यापासून एक प्रकाश दिवस अंतरावर असेल — म्हणजे सुमारे २५.९ अब्ज किलोमीटर! त्या दिवशी हे यान प्रक्षेपित करून ५० वर्षे पूर्ण होतील!

व्हॉयेजर-१ अजूनही कार्यरत राहू शकते, पण त्याचे उर्जास्रोत हळूहळू कमी होत असल्यामुळे काही उपकरणं बंद देखील करावी लागू शकतात.

थोडक्यात सांगायचं झालं तर...
आपल्यापासून सूर्यानंतरचा सर्वात जवळचा तारा 'प्रॉक्सिमो सेंचुरी' हा त्याच्या अजूनही ४.२४ प्रकाशवर्ष दूर आहे! व्हॉयेजर-१ च्या सध्याच्या वेगाने तिथे पोहोचायला सुमारे ७४,००० वर्षं लागतील!

हे केवळ अविश्वसनीय आहे! १९७७ मध्ये सोडलं गेलेलं हे छोटं यान अजूनही इतिहास घडवत आहे. ✨
#Voyager1 #NASA #SpaceExploration #DeepSpace #Milestones #Interstellar

 

अंतराळातील मृत्यु - डॉ. संजय ढोले

पुणे विद्यापीठात कार्यरत असणारे डॉ. संजय ढोले यांचे मेहता पब्लिशिंग हाऊसने ५-६ विज्ञान कथासंग्रह प्रकाशित केले आहेत. त्यातीलच 'अंतराळातील मृत्यू' हा एक होय. त्यांच्या डिंभक व अश्मजीव या दोन पुस्तकानंतर वाचलेला हा तिसरा कथासंग्रह होय. त्यांच्या प्रत्येक पुस्तकात लेखक म्हणून त्यांची संशोधक वृत्ती सातत्याने जाणवते. प्रत्येक कथेत मुलविज्ञान अर्थात जीव, भौतिक व रासायन यांचा प्रामुख्याने प्रभाव असतो. विशेष म्हणजे त्या विज्ञान संकल्पनांनी ओतप्रोत भरलेल्या असतात. विज्ञान कशा प्रकारे काम करू शकते? या प्रश्नाचे उत्तर ते आपल्या कथांमधून देत राहतात. हे सर्व कल्पनाविलास असले तरी अशक्यतेचा पल्ला कदाचित गाठू शकणार नाही असेच आहेत.
प्रयोग, संशोधन व शास्त्रज्ञ/प्राध्यापक हे त्यांच्या प्रत्येक कथेत येणारे शब्द. अर्थात त्याची प्रत्येक कथा ही एका प्रयोगात सारखीच असते. तिच्यात विज्ञानाच्या मूल गाभ्याचा प्रकर्षाने समावेश असतो. जयंत नारळीकर, निरंजन घाटे व बाळ फोंडके यांच्या पेक्षा वेगळ्या कथा डॉ. ढोले लिहितात. हे मला प्रामुख्याने सांगावेसे वाटते. त्यांच्या सर्वच कथासंग्रहांमध्ये त्यांची शैली व विज्ञान हे समान धागे आहेत. त्यामुळे मुल विज्ञानाची आवड असणाऱ्यांनी त्यांचे कथासंग्रह निश्चितच वाचावेत.