माहिती तंत्रज्ञान म्हणजेच आयटी क्षेत्र हे नेहमीच अनिश्चिततेचे आणि सतत बदलणाऱ्या घडामोडींचे मोठे केंद्र राहिले आहे. गेल्या काही वर्षांपासून जागतिक आयटी क्षेत्रात सुरू असलेले नोकरकपातीचे (लेऑफ) सत्र थांबण्याचे नाव घेत नाहीये. या निराशाजनक मालिकेत आता आणखी एका अत्यंत धक्कादायक आणि चिंता वाढवणाऱ्या बातमीची मोठी भर पडली आहे. समोर आलेल्या एका ताज्या बातमीनुसार, ओरॅकल या जगप्रसिद्ध आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अत्यंत बलाढ्य कंपनीने एक अत्यंत कठोर पाऊल उचलत एकाच वेळी तब्बल ३०,००० कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढून टाकले आहे. या प्रचंड मोठ्या नोकरकपातीमुळे संपूर्ण आयटी क्षेत्रात पुन्हा एकदा मोठी खळबळ उडाली असून, जगभरातील नोकरदारांमध्ये भीतीचे आणि निराशेचे दाट सावट पसरले आहे.
डेटा सायन्स, मशीन लर्निंग आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (एआय) क्षेत्रात काम करताना आणि विद्यार्थ्यांना या अद्ययावत तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देताना एक गोष्ट सातत्याने आणि प्रकर्षाने जाणवते ती म्हणजे, तंत्रज्ञानाचा वेग आता मानवी कल्पनेच्याही पलीकडे गेला आहे. अनेक मोठ्या आंतरराष्ट्रीय कंपन्या आता पारंपारिक आणि जुन्या तंत्रज्ञानावर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा आर्थिक भार कमी करत आहेत. कंपन्यांचा कल आता क्लाउड कम्प्युटिंग, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि पूर्णपणे स्वयंचलित (ऑटोमेटेड) प्रणाल्यांकडे वेगाने वाढत आहे. अशा वेळी जोपर्यंत कर्मचारी स्वतःला नवीन तंत्रज्ञानानुसार अद्ययावत करत नाहीत, तोपर्यंत त्यांचे भवितव्य नेहमीच टांगणीला लागलेले असते. ओरॅकलसारख्या मोठ्या कंपनीने घेतलेला हा धक्कादायक निर्णय केवळ खर्चात कपात करण्यासाठी घेतलेला नसून, तो भविष्यातील तंत्रज्ञानाच्या बदलत्या दिशेचा आणि ऑटोमेशनचाही एक अत्यंत मोठा संकेत असू शकतो.
गेली अनेक वर्षे आयटी आणि शैक्षणिक क्षेत्रात काम करत असताना असे अनेक व्यावसायिक चढउतार जवळून पाहिले आहेत. जेव्हा जेव्हा अशा प्रकारची मोठी आणि धडकी भरवणारी नोकरकपात होते, तेव्हा तो केवळ एका व्यक्तीचा प्रश्न नसून संपूर्ण अर्थव्यवस्थेवर त्याचा मोठा थेट परिणाम होत असतो. आजच्या या अत्यंत स्पर्धात्मक युगात पायथॉन, डेटा सायन्स किंवा कृत्रिम बुद्धिमत्तेसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानावर प्रभुत्व मिळवणे ही काळाची अत्यंत महत्त्वाची गरज बनली आहे. जुन्या कौशल्यांवर विसंबून राहण्याची सवय आता आयटी क्षेत्रातील कोणत्याही नोकरदाराला खूप महागात पडू शकते.
ओरॅकलच्या या कठोर निर्णयाने भारतीय आयटी क्षेत्राला एक अत्यंत कडक आणि वास्तववादी धडा दिला आहे. यापुढील काळात केवळ एखादी इंजिनिअरिंगची पदवी किंवा जुना अनुभव तुम्हाला नोकरीची शंभर टक्के हमी देऊ शकणार नाही, तर सतत नवीन गोष्टी शिकण्याची तयारी आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेण्याची लवचिकताच तुम्हाला या स्पर्धेत टिकवून ठेवेल. ज्या बारा हजार भारतीय कर्मचाऱ्यांवर आज हे मोठे आणि अनपेक्षित संकट कोसळले आहे, त्यांच्यासाठी हा काळ अत्यंत कठीण आणि कसोटीचा असला तरी, यातून सावरून नवीन कौशल्ये आत्मसात करत पुन्हा एकदा नव्याने आणि अधिक ताकदीने सुरुवात करणे, हाच यापुढील एकमेव आणि योग्य मार्ग ठरू शकतो.
--- तुषार भ. कुटे
