सन १९९९ चा तो काळ होता. 'सकाळ' वृत्तपत्र समूहाकडून तरुणांसाठी 'दै. युवा सकाळ' नावाचे विशेष वर्तमानपत्र प्रकाशित केली जात असे. तरुणांना व्यक्त होण्यासाठी आणि त्यांच्यातील लेखकाला चालना देण्यासाठी त्यात हक्काचे व्यासपीठ दिले जायचे. त्याकाळी माझी मराठी भाषेवर फारशी पकड नव्हती, परंतु केवळ एक उत्सुकता म्हणून मी 'युवा सकाळ'साठी पहिल्यांदाच एक छोटासा विनोद लिहून पाठवला. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, तो विनोद त्या पुरवणीत छापून आला! स्वतःच्या नावाने छापून आलेले ते पहिले 'साहित्य' पाहून मला जे अप्रूप वाटले, ते शब्दांत सांगता येणार नाही. नकळतपणे मिळालेल्या याच प्रोत्साहनातून मी विविध विषयांवर विचारमंथन करू लागलो आणि माझ्या प्रत्यक्ष लेखनाचा खऱ्या अर्थाने 'श्रीगणेशा' झाला. सुरुवातीच्या काळात लेखनाचा फारसा आत्मविश्वास नसल्याने, मी रेषा असलेल्या कागदांवर आधी कच्चे लिखाण करत असे. ते पुन्हा पुन्हा वाचून, योग्य ती शब्दरचना करून मग दुसऱ्या कागदावर स्वच्छ हस्ताक्षरात पक्के लिखाण करत असे. या प्रक्रियेत वेळ भरपूर जायचा, पण यामुळेच माझी एक स्वतंत्र लेखनशैली आकार घेऊ लागली होती. अवांतर वाचन वाढल्यामुळे शब्दसंग्रहही प्रगल्भ होत गेला. जसजसा अनुभव वाढत गेला, तसतशी थेट आणि अचूक वाक्यरचना करण्याची सवय जडली आणि कच्च्या लिखाणाची गरजच उरली नाही. अवघ्या पाच-सहा वर्षांच्या या सातत्यपूर्ण सरावानंतर, पूर्णपणे कोऱ्या कागदावर एका सरळ रेषेत आपले विचार अतिशय सुस्पष्टपणे मांडण्याचे कौशल्य मी आत्मसात केले.
काही वर्षांनंतर गुगलने 'क्लाऊड इनपुट टूल्स' (Google Cloud Input Tools) आणले आणि संगणकावरील मराठी टायपिंग अधिकच सुखकर झाले. कमीत कमी कीज (Keys) वापरून अचूक देवनागरी शब्दरचना करणे शक्य झाल्याने माझे काम अधिकच सोपे व गतिमान झाले. मात्र, खरी क्रांती गेली पाच-सहा वर्षे अनुभवत असलेल्या गुगलच्या 'स्पीच रिकग्निशन' तंत्रज्ञानामुळे झाली. काहीही हाताने टाईप न करता, केवळ बोलून संगणकामध्ये आपोआप टाईप होण्याची ही सुविधा सुरुवातीला फक्त इंग्रजीपुरती मर्यादित होती. पण लवकरच गुगल डॉक्युमेंट्समध्ये सर्व भारतीय भाषांसाठी ही सुविधा उपलब्ध झाली आणि माझ्या लेखनाचा वेग अफाट वाढला. याच 'व्हॉईस टायपिंग'चा प्रभावी वापर करून मी सन २०२० च्या कोविड लॉकडाऊनच्या काळात 'पायथॉन प्रोग्रामिंग'वरील माझे पहिले मराठी ई-बुक केवळ दोन दिवसांत लिहून पूर्ण केले. सुरुवातीला मराठी भाषेचा डिजिटल डेटा कमी असल्याने याची अचूकता शंभर टक्के नव्हती, पण आज ती जवळपास १०० टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. आता तर मी माझ्या अँड्रॉइड मोबाईलमधील 'गुगल कीप' (Google Keep) वापरून प्रवासात किंवा फावल्या वेळेत कुठेही लेख लिहू शकतो. मनात आलेले विचार फक्त मोबाईलमध्ये बोलायचे आणि ते आपोआप मराठीत टाईप होतात. नंतर लॅपटॉपवर केवळ पाच मिनिटांत थोडेफार बदल करून संपूर्ण मोठा लेख प्रकाशनासाठी तयार होतो, ज्यामुळे वेळेची मोठी बचत होते.
मागील पंचवीस वर्षांतील कागद-पेन ते थेट व्हॉईस टायपिंगपर्यंतचा हा संपूर्ण प्रवास म्हणजे तंत्रज्ञानामुळे वेगाने बदललेल्या मानवी जीवनपद्धतीचे एक उत्तम उदाहरण आहे. एकेकाळी एखादे तंत्रज्ञान दशकानुदशके बदलत नसे, पण आता अतिशय सहज, सुलभ आणि आधुनिक पद्धतीने आपण संगणकावर अनेक गोष्टी करू शकतो. याच आधुनिक लेखन पद्धतींचा वापर करून संगणक आणि इंटरनेटच्या जगात मराठी भाषेतील ज्ञान साठवण्यासाठी तसेच तिचा जास्तीत जास्त प्रसार करण्यासाठी माझे प्रयत्न सातत्याने सुरू आहेत. भविष्यात याहूनही अधिक प्रगत तंत्रज्ञान नक्कीच विकसित होईल आणि त्या माध्यमातून आपली मायबोली मराठी तंत्रज्ञानाच्या विश्वात अधिक वेगाने आणि दिमाखाने पसरेल, असा मला सार्थ विश्वास वाटतो.
--- तुषार भ. कुटे
#मराठी #लेखन
No comments:
Post a Comment
to: tushar.kute@gmail.com