'आय लव्ह पीडीएफ' (iLovePDF.com) ही जगभरातील लाखो युजर्सची पहिली पसंती असलेली आणि पीडीएफ फाईल्सचे व्यवस्थापन अत्यंत सोपे करणारी एक लोकप्रिय वेब-आधारित सेवा आहे. २०१० मध्ये सुरू झालेला या प्लॅटफॉर्मचा प्रवास एका साध्या गरजेतून सुरू होऊन आज एका महाकाय जागतिक डिजिटल टूलमध्ये रूपांतरित झाला आहे.
स्पेनमधील बार्सिलोना शहरात २०१० मध्ये या वेबसाईटची अधिकृत स्थापना झाली. याच्या निर्मितीमागे एक साधे पण रोजच्या कार्यालयीन कामातील महत्त्वाचे कारण होते. त्या काळात पीडीएफ फाईल्स एकत्र करणे किंवा त्यातील पाने वेगळी करणे यासाठी कोणतीही सोपी, मोफत आणि ऑनलाईन सुविधा इंटरनेटवर उपलब्ध नव्हती. युजर्सना यासाठी महागडे आणि जड सॉफ्टवेअर्स संगणकावर इन्स्टॉल करावे लागायचे. हीच अडचण ओळखून या सेवेच्या संस्थापकांनी स्वतःच्या आणि इतरांच्या सोयीसाठी एक अतिशय साधी, ब्राउझर-आधारित वेबसाईट तयार केली. सुरुवातीला या वेबसाईटवर केवळ दोनच प्राथमिक सुविधा उपलब्ध होत्या. पण तिची साधी आणि अत्यंत वेगवान कार्यपद्धती लोकांच्या पसंतीस उतरली. कोणतेही सॉफ्टवेअर डाउनलोड न करता केवळ फाईल अपलोड करून काम होत असल्याने ही वेबसाईट काही काळांतच जगभरात लोकप्रिय झाली.
वेबसाईटच्या वाढत्या लोकप्रियतेनंतर आणि जगभरातील युजर्सच्या वाढत्या प्रतिसादानंतर, डेव्हलपर्सनी यामध्ये अनेक अत्यंत गरजेची टूल्स समाविष्ट करण्यास सुरुवात केली. मोठ्या आकाराच्या पीडीएफ फाईल्सची साईझ गुणवत्ता न गमावता कमी करणे (Compress PDF), पीडीएफ मधून मायक्रोसॉफ्ट वर्ड, एक्सेल किंवा पॉवरपॉइंटमध्ये फाईल कन्व्हर्ट करणे, तसेच जेपीईजी (JPEG) इमेजेसचे पीडीएफमध्ये रूपांतर करणे यांसारख्या सुविधा यात जोडल्या गेल्या. जसजशी डिजिटल युगाची मागणी वाढली, तसतसे त्यांनी फाईल्सना पासवर्ड टाकून सुरक्षित करणे (Protect PDF), पासवर्ड काढणे (Unlock PDF), वॉटरमार्क लावणे आणि दस्तऐवजांवर डिजिटल स्वाक्षरी (eSign) करण्यासारखे अत्यंत प्रगत पर्यायही उपलब्ध करून दिले.
स्मार्टफोनचा वाढता वापर लक्षात घेऊन कंपनीने केवळ वेबसाईटपुरते मर्यादित न राहता 'आयओएस' आणि 'अँड्रॉइड' मोबाईल ॲप्लिकेशन्स लाँच केली. याशिवाय ऑफलाईन कामासाठी मॅकओएस आणि विंडोज डेस्कटॉप ॲप्सही विकसित केले. विकासक आणि कॉर्पोरेट कंपन्यांसाठी त्यांनी स्वतःचा 'एपीआय' (API) देखील उपलब्ध करून दिला आहे. ऑनलाईन टूल्स वापरताना सुरक्षेचा प्रश्न नेहमीच महत्त्वाचा असतो. यावर उपाय म्हणून त्यांनी आपल्या सिस्टीममध्ये 'एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन' लागू केले. युजर्सने अपलोड केलेले कोणतेही खाजगी दस्तऐवज सर्व्हरवर कायमस्वरूपी साठवले जात नाहीत, तर प्रक्रियेनंतर केवळ दोन तासांतच ते त्यांच्या सिस्टीममधून आपोआप आणि कायमचे डिलीट केले जातात.
सध्या ही वेबसाईट 'फ्रीमियम' मॉडेलवर काम करते. याचा अर्थ बहुतांश प्राथमिक सुविधा सामान्य युजर्ससाठी पूर्णपणे मोफत उपलब्ध आहेत, मात्र फाईलच्या साईझवर किंवा एकाच वेळी अनेक फाईल्स कन्व्हर्ट करण्यावर काही निर्बंध आहेत. व्यावसायिक युजर्ससाठी त्यांनी 'प्रीमियम' सबस्क्रिप्शन सुरू केले आहे, ज्यामध्ये कोणतीही जाहिरात न पाहता अमर्यादित फाईल प्रोसेसिंगची सुविधा दिली जाते. आज ही वेबसाईट २५ पेक्षा जास्त जागतिक भाषांमध्ये उपलब्ध असून, दरमहा कोट्यवधी विद्यार्थी, शिक्षक आणि व्यावसायिक त्यांच्या दैनंदिन दस्तऐवज व्यवस्थापनासाठी या सेवेचा अत्यंत विश्वासाने वापर करत आहेत.
वेबसाईटच्या वाढत्या लोकप्रियतेनंतर आणि जगभरातील युजर्सच्या वाढत्या प्रतिसादानंतर, डेव्हलपर्सनी यामध्ये अनेक अत्यंत गरजेची टूल्स समाविष्ट करण्यास सुरुवात केली. मोठ्या आकाराच्या पीडीएफ फाईल्सची साईझ गुणवत्ता न गमावता कमी करणे (Compress PDF), पीडीएफ मधून मायक्रोसॉफ्ट वर्ड, एक्सेल किंवा पॉवरपॉइंटमध्ये फाईल कन्व्हर्ट करणे, तसेच जेपीईजी (JPEG) इमेजेसचे पीडीएफमध्ये रूपांतर करणे यांसारख्या सुविधा यात जोडल्या गेल्या. जसजशी डिजिटल युगाची मागणी वाढली, तसतसे त्यांनी फाईल्सना पासवर्ड टाकून सुरक्षित करणे (Protect PDF), पासवर्ड काढणे (Unlock PDF), वॉटरमार्क लावणे आणि दस्तऐवजांवर डिजिटल स्वाक्षरी (eSign) करण्यासारखे अत्यंत प्रगत पर्यायही उपलब्ध करून दिले.
स्मार्टफोनचा वाढता वापर लक्षात घेऊन कंपनीने केवळ वेबसाईटपुरते मर्यादित न राहता 'आयओएस' आणि 'अँड्रॉइड' मोबाईल ॲप्लिकेशन्स लाँच केली. याशिवाय ऑफलाईन कामासाठी मॅकओएस आणि विंडोज डेस्कटॉप ॲप्सही विकसित केले. विकासक आणि कॉर्पोरेट कंपन्यांसाठी त्यांनी स्वतःचा 'एपीआय' (API) देखील उपलब्ध करून दिला आहे. ऑनलाईन टूल्स वापरताना सुरक्षेचा प्रश्न नेहमीच महत्त्वाचा असतो. यावर उपाय म्हणून त्यांनी आपल्या सिस्टीममध्ये 'एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन' लागू केले. युजर्सने अपलोड केलेले कोणतेही खाजगी दस्तऐवज सर्व्हरवर कायमस्वरूपी साठवले जात नाहीत, तर प्रक्रियेनंतर केवळ दोन तासांतच ते त्यांच्या सिस्टीममधून आपोआप आणि कायमचे डिलीट केले जातात.
सध्या ही वेबसाईट 'फ्रीमियम' मॉडेलवर काम करते. याचा अर्थ बहुतांश प्राथमिक सुविधा सामान्य युजर्ससाठी पूर्णपणे मोफत उपलब्ध आहेत, मात्र फाईलच्या साईझवर किंवा एकाच वेळी अनेक फाईल्स कन्व्हर्ट करण्यावर काही निर्बंध आहेत. व्यावसायिक युजर्ससाठी त्यांनी 'प्रीमियम' सबस्क्रिप्शन सुरू केले आहे, ज्यामध्ये कोणतीही जाहिरात न पाहता अमर्यादित फाईल प्रोसेसिंगची सुविधा दिली जाते. आज ही वेबसाईट २५ पेक्षा जास्त जागतिक भाषांमध्ये उपलब्ध असून, दरमहा कोट्यवधी विद्यार्थी, शिक्षक आणि व्यावसायिक त्यांच्या दैनंदिन दस्तऐवज व्यवस्थापनासाठी या सेवेचा अत्यंत विश्वासाने वापर करत आहेत.
--- तुषार भ. कुटे
