एका खडतर प्रवासाचा थरार

एका आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स प्रशिक्षणाच्या निमित्ताने मला लवळे गावातील सिम्बॉयसिस विद्यापीठात जायचे होते. एरवी पिंपरी-चिंचवडच्या एका टोकावरून या भागात पोहोचणे म्हणजे तब्बल दीड तासांचे कष्टाचे काम असते. विशेषतः सुस गावातील मुख्य रस्त्यावरील अफाट रहदारी आपल्या वाहनाचा वेग अक्षरशः रोखून धरते. त्यामुळे नेमक्या महाविद्यालये सुरू होण्याच्या वेळी या मार्गावरून कुर्मगतीने प्रवास करावा लागतो. या सगळ्या त्रासातून वाचण्यासाठी आणि वेळेची बचत करण्यासाठी त्या दिवशी घरातून निघण्यापूर्वी मी 'गुगल मॅप'वर सर्वात जलद रस्ता कोणता आहे, याचा शोध घेतला. बायपास आणि सुस रस्त्यावर नेहमीप्रमाणे मोठी गर्दी असल्याने, गुगल मॅपमध्ये मला हिंजवडीमार्गे लवळे असा एक पर्यायी रस्ता दिसला. हा रस्ता नेहमीच्या वेळेपेक्षा सात-आठ मिनिटे आधी पोहोचवणारा होता, त्यामुळे साहजिकच मी याच मार्गाने जाण्याचा निर्णय घेतला.

हिंजवडी आयटी पार्कचा गजबजलेला परिसर मागे पडल्यानंतर मुळशी तालुक्यातील शांत आणि नयनरम्य ग्रामीण भागाला सुरुवात झाली. रस्ते तसे बऱ्यापैकी रिकामेच होते, परंतु पावसामुळे अनेक ठिकाणी रस्त्यात खड्डे पडले होते. तरीही आजूबाजूचा परिसर हिरवाईने नटलेला होता आणि अधूनमधून येणाऱ्या पावसाच्या हलक्या शिडकाव्यामुळे वातावरण आल्हाददायक वाटत होते. लवळे गाव आता केवळ तीन किलोमीटरवर उरले होते. तेवढ्यात गुगल मॅपने मला मुख्य रस्त्यावरून डावीकडे जाणारे एक वळण घेण्यास सुचवले. त्या सूचनेनुसार मी गाडी वळवून डाव्या बाजूच्या त्या छोट्या रस्त्यावर आत शिरलो. तो रस्ता इतका अरुंद होता की जेमतेम एकच गाडी जाऊ शकेल. तरीही, केवळ पाचशे-सहाशे मीटर अंतरावर पुन्हा मुख्य रस्ता लागणार आहे, या आशेवर मी गाडी पुढे नेली. मात्र, जेमतेम दोनशे मीटर अंतर पार केल्यावर समोरचे भयानक दृश्य पाहून मी जागीच थबकलो. संपूर्ण रस्त्यावर मोठ्या प्रमाणात आणि खोल चिखलाचा गाळ साचलेला होता. या दलदलीतून गाडी सुखरूप बाहेर काढणे म्हणजे खरोखरच एक मोठे दिव्य होते.

दोन मिनिटे मी त्या परिस्थितीची पाहणी केली आणि कोणताही धोका न पत्करता गाडी परत मागे फिरवण्याचा निर्णय घेतला. गुगल मॅप लवळे गावातूनही एक रस्ता दाखवत होता, म्हणून मी तिकडे गेलो. पण प्रत्यक्ष गावात जाऊन चौकशी केल्यावर गावकऱ्यांनी सांगितले की, "इथून सिम्बॉयसिसकडे जाणारा कोणताही रस्ता नाही." नाईलाजाने मी पुन्हा मागे फिरलो. आणखी दोन किलोमीटर अंतर पार केल्यावर गुगल मॅपने उजव्या बाजूचा आणखी एक रस्ता दाखवला. मात्र, तिथे वळण घेताना कोपऱ्यावरच सार्वजनिक बांधकाम विभागाचा 'रस्ता बंद आहे' असा फलक उभा होता. अर्थात, याला पर्यायी मार्ग कोणता, हे मात्र तिथे कुठेही लिहिलेले नव्हते. शेवटी निराश होऊन मी रस्त्याच्या कडेला उभ्या असलेल्या एका रिक्षावाल्याकडे योग्य मार्गाची चौकशी केली. त्याने मला दोन किलोमीटर मागे जाऊन पुन्हा उजवीकडे वळण घेण्यास सांगितले. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, तो नेमका तोच चिखलाचा रस्ता होता, जो मी सुरुवातीला टाळून मागे फिरलो होतो.

आता मात्र दुसरा कोणताही पर्याय उरला नव्हता. मी पुन्हा त्याच गाळाच्या आणि चिखलाच्या रस्त्यापाशी आलो. संपूर्ण रस्त्यावर भयंकर चिखल पसरला होता. अशा रस्त्यातून गाडी नेणे म्हणजे ती तिथेच रुतून बसण्याची दाट शक्यता होती. काही क्षण विचार केला, स्वतःची हिंमत गोळा केली आणि गाडी वेगाने त्या चिखलातून पुढे दामटली. गाळामुळे गाडी मुख्य रस्त्यावरून थोडीशी विचलित झाली, पण गाडीच्या वेगामुळे ती त्या दलदलीतून सुखरूप बाहेर पडली. मगाशी मला जो रस्ता दिसत नव्हता, तो आता स्पष्ट दिसू लागला होता. पण माझे संकट अजून टळले नव्हते. पुढच्या पन्नास फुटांवर पुन्हा असाच भयंकर गाळ साचलेला होता. आता काय करावे? पुढे जाणे आणि मागे फिरणे दोन्हीही सारखेच कठीण होते. शेवटी, 'जर पहिला टप्पा पार पडला आहे, तर हाही पार पडेल' असा विचार करून मी स्टिअरिंग घट्ट पकडले आणि गाडी वेगाने पुढे नेली. सुदैवाने मी त्याही टप्प्यातून यशस्वीपणे बाहेर आलो. अखेर मुख्य काँक्रीटचा रस्ता लागल्यामुळे माझ्या जीवात जीव आला.

विद्यापीठात पोहोचण्याची माझी निर्धारित वेळ पंधरा मिनिटांपूर्वीच निघून गेली होती. काँक्रीटच्या रस्त्यावरून डावीकडे वळताच अवघ्या दोन मिनिटांत पुन्हा एकदा रस्त्याची अवस्था पाहून मला ब्रेक दाबावा लागला. तिथे काँक्रीटचा रस्ता अचानक संपला होता आणि त्यापुढील रस्त्यावरून पाण्याचा एक मोठा प्रवाह झुळझुळ करत वाहत होता. त्या पाण्याच्या प्रवाहापलीकडे रस्ता एकदम उंचवटा घेऊन पुढे जात होता. 'आता यातून मार्ग कसा काढायचा?' हा नवा प्रश्न उभा राहिला. शेजारीच एक गृहस्थ उभे होते, त्यांना मी विचारले, "इथून गाडी जाऊ शकेल का?" त्यांनी अगदी सहजपणे सांगितले, "हो जाऊ शकते, फक्त गाडी पाण्यामध्ये थांबवू नका." माझ्याकडेही दुसरा कोणताही पर्याय नव्हता. आजवर ज्या गाडीवर मी विश्वास ठेवला होता, तोच विश्वास मी यावेळीही दाखवला. फक्त यावेळी चिखलाची जागा पाण्याच्या प्रवाहाने घेतली होती. तो प्रवाह फार खोल नव्हता, पण तो पार केल्यानंतर लगेचच लागणारा उंचवटा अतिशय महत्त्वाचा होता. जर गाडी तिथे थांबली असती, तर ती पाण्यातच अडकून पडली असती. त्यामुळे मी गाडीचा वेग अजिबात कमी होऊ न देता तो पाण्याचा प्रवाह पार केला आणि एका झटक्यात गाडी त्या उंचवट्यावरून पुढे नेली.

अखेरीस तो भयानक रस्ता पूर्णपणे पार झाला. पुढे असे कोणतेही अडथळे येऊ नयेत, अशी मनोमन प्रार्थना करत मी अवघ्या दहा मिनिटांत विद्यापीठाच्या त्या सुंदर डोंगरावरील घाट चढून इच्छित स्थळी पोहोचलो. तोपर्यंत मला तब्बल अर्धा तास उशीर झाला होता. पण त्या दिवशीचा तो खडतर आणि थरारक प्रवास माझ्या कायमस्वरूपी लक्षात राहिला. या प्रवासाने मला एक अत्यंत महत्त्वाचा धडा दिला की, आणीबाणीच्या किंवा घाईच्या प्रसंगी अनोळखी रस्त्यावरून जाणे नेहमीच धोक्याचे ठरू शकते आणि प्रत्येक वेळी 'गुगल मॅप'वर आंधळेपणाने विश्वास ठेवणे हे शहाणपणाचे लक्षण नक्कीच नाही.

(चित्र: एआय निर्मित)

--- तुषार भ. कुटे