'आता वेळ झाली': जगण्याची सार्थकता आणि इच्छामरणाचा वेध घेणारा एक वैचारिक चित्रपट

चित्रपटसृष्टीत असे काही मोजकेच चित्रपट तयार होतात, जे पाहिल्यानंतर त्यांच्या गाभ्यावर किंवा मूळ कथेवर नक्की कोणत्या दृष्टिकोनातून भाष्य करावे, हे प्रेक्षकांना चटकन समजत नाही. माणसाला एका वेगळ्याच वैचारिक कोंडीत पकडण्याचे सामर्थ्य अशा कलाकृतींमध्ये असते. अगदी याच धाटणीतला व माणसाला अंतर्मुख करणारा मराठी चित्रपट म्हणजे ‘आता वेळ झाली.’

गेल्या दशकभरामध्ये 'इच्छामरण' या गुंतागुंतीच्या विषयावर आधारित काही मोजके चित्रपट येऊन गेले आहेत. हा चित्रपटही याच प्रवर्गात मोडणारा असला, तरी याचे कथानक आणि हाताळणी मात्र पूर्णपणे निराळी आहे. ही गोष्ट आहे शहरात वास्तव्याला असलेल्या एका उच्चशिक्षित आणि सुसंस्कृत वृद्ध जोडप्याची. आपल्या सत्तर-पंचाहत्तर वर्षांच्या प्रदीर्घ आयुष्यामध्ये आपण सर्व गोष्टी अत्यंत समाधानाने केल्या आहेत, आयुष्यातील अनेक ऊन्ह-पावसाळे आणि सुख-दुःखे आपण एकत्र पाहिली आहेत, आणि आता खऱ्या अर्थाने जीवनात नव्याने करण्यासारखे काहीही उरलेले नाही, अशी या दांपत्याची ठाम धारणा झाली आहे. याच वैचारिक बैठकीतून, आपली सर्व संपत्ती समाजासाठी दान करून आता आपल्याला सन्मानाने 'इच्छामरण' देण्यात यावे, यासाठी या दोघांचा सरकारदरबारी संघर्ष सुरू होतो. आपल्या देशातील सध्याच्या कायद्यानुसार पूर्णपणे धडधाकट आणि निरोगी असलेल्या कोणत्याही व्यक्तींना असे इच्छामरण देता येत नाही. तरीसुद्धा, अतिशय शांतपणे आणि कायदेशीर मार्गाने आपली बाजू लावून धरत, हे दोघेही जण सरकारकडून इच्छामरण मिळण्याच्या प्रतीक्षेत आहेत. ही संपूर्ण वैचारिक गोष्ट ‘आता वेळ झाली’ या चित्रपटात संयतपणे मांडलेली पाहायला मिळते.

या चित्रपटाचे सर्वात मोठे बलस्थान म्हणजे ज्येष्ठ अभिनेते दिलीप प्रभावळकर आणि अष्टपैलू अभिनेत्री रोहिणी हट्टंगडी यांनी साकारलेल्या प्रमुख भूमिका. या दोन तगड्या कलाकारांनी आपल्या सहजसुंदर अभिनयाने हा चित्रपट एका वेगळ्याच उंचीवर नेऊन ठेवला आहे. ते केवळ अभिनय करत नाहीत, तर प्रेक्षकांना या गंभीर विषयावर सखोल विचार करायला भाग पाडतात. आयुष्यात आपले सर्व काही आनंदाने करून झाले आहे, जगण्याची सार्थकता पूर्ण झाली आहे, आणि आता खऱ्या अर्थाने 'वेळ झाली' असल्यामुळे या जगाचा अत्यंत कृतज्ञतेने निरोप घ्यावा, असा या जोडप्याचा मृत्यूकडे पाहण्याचा सकारात्मक आणि वेगळा दृष्टिकोन आहे. परंतु, त्यांच्या आजूबाजूच्या लोकांना, नातेवाईकांना आणि साहजिकच सरकारी यंत्रणेलाही ही गोष्ट अजिबात पटत नाही. किंबहुना, मृत्यूला असे हसत-खेळत सामोरे जाण्याची त्यांची ही कल्पना समाजाला विचित्र आणि धक्कादायक वाटते. तरीदेखील, हे दांपत्य आपला विचार अतिशय शांतपणे सर्वांना पटवून देण्याचा अटोकाट प्रयत्न करत राहते.

चित्रपट पाहताना आपण प्रेक्षक म्हणून या दोन्ही परस्परविरोधी दृष्टिकोनातून या परिस्थितीकडे बघण्याचा प्रयत्न करतो. जीवनाकडे आणि मृत्युकडे पाहण्याचा प्रत्येकाचा दृष्टिकोन भिन्न असू शकतो, त्यामुळे या चित्रपटाच्या पटकथेकडे आणि त्याच्या शेवटाकडे बघण्याचा ज्याचा-त्याचा दृष्टिकोन वेगळा असू शकतो. या वैचारिक द्वंद्वात योग्य काय आणि अयोग्य काय, हे ज्याने त्याने आपल्या वैयक्तिक पातळीवरच ठरवायचे आहे, हेच या कलाकृतीचे आणि दिग्दर्शकाचे खरे यश आहे.

--- तुषार भ. कुटे 

#मराठी #चित्रपट #परीक्षण #इच्छामरण