जास्वंदीचा बहर

सुमारे दोन वर्षांपूर्वीची ही गोष्ट आहे. एका अभियांत्रिकी महाविद्यालयात व्याख्यानासाठी गेलो असताना, संयोजकांनी मला एका जास्वंदीचे रोपटे भेट म्हणून दिले होते. मी आजवर अनेक कार्यक्रमांमध्ये गेलो होतो आणि तिथे मला अशी अनेक रोपे मिळाली होती, परंतु त्या सगळ्यांमध्ये या जास्वंदीच्या रोपट्याची उंची आणि डौल सर्वात मोठा होता. घरी आणल्यावर पहिले दोन आठवडे त्या रोपट्याने छान तग धरला आणि त्यावर अतिशय सुंदर फुलेही फुलली. पण त्यानंतर मात्र या रोपट्याला जणू काही नजर लागली आणि हळूहळू फुले येणे पूर्णपणे बंद झाले.

रोपट्याची वाढ थांबली नव्हती, पण ती पूर्णपणे वेडीवाकडी होत होती. त्याला इकडून तिकडून फांद्या फुटत होत्या, नुसती पाने वाढत होती, पण फुलांचा मात्र कुठेही पत्ता नव्हता. अखेर वैतागून मीच एक दिवस कात्री घेतली आणि त्या अस्ताव्यस्त वाढलेल्या सर्व फांद्या छाटून टाकल्या. या छाटणीमुळे रोपाचा विस्तार मर्यादित झाला. काही दिवसांतच त्याला नवी पालवी फुटली, पानांची संख्या आणि गर्दीही वाढली, पण फुलांची संख्या काही केल्या वाढायला तयार नव्हती.

असे असले तरी, मी माझे प्रयत्न सोडले नाहीत. मध्यंतरीच्या या प्रदीर्घ काळामध्ये मी त्याला नित्यनेमाने वेगवेगळ्या प्रकारची खते घालत राहिलो. कधीही न विसरता रोज त्याला पाणी घालून त्याची तृषा शांत करणे, त्याच्या मुळांना जलाभिषेकाने सतत ओले आणि ताजे ठेवणे हा माझा नित्यक्रमच बनला होता. एवढेच नाही, तर दर पंधरा दिवसांनी त्याच्या मुळाशी असलेली माती उकरून तिची मशागत करण्याचे कामही मी निष्ठेने सुरू ठेवले होते. अनेक महिने उलटून गेले, पण फुलांचा पत्ता नव्हता. 

पण निसर्गाची किमया खरोखरच अगाध असते. अचानक एके दिवशी मी नेहमीप्रमाणे त्या रोपाला पाणी घालत होतो आणि माझी नजर त्याच्या फांद्यांवर पडली. ते दृश्य पाहून मला सुखद धक्काच बसला. त्या रोपाच्या चहुबाजूंनी पसरलेल्या फांद्यांवर एक दोन नव्हे, तर तब्बल ४३ लहानमोठ्या कळ्या लगडल्या होत्या! इतके महिने त्या झाडासाठी मी घेतलेली मेहनत आणि केलेली मशागत आज खऱ्या अर्थाने फळास, किंवा अचूक सांगायचे तर 'फुलास' आली होती.

गेल्या काही दिवसांपासूनचा माझा रोजचा सकाळचा वेळ आता आनंदात जातो. दररोज तीन ते चार कळ्या उमलून त्यांचे सुंदर फुलांत रूपांतर होते. गडद गुलाबी रंगाची ती टवटवीत फुले झाडावर वाऱ्याच्या झुळुकीसोबत डोलताना पाहणे, हा डोळ्यांचे पारणे फेडणारा अनुभव असतो. आता तर झाडाचा तो मूळ आकार आणि त्यावर फुलणाऱ्या या डौलदार फुलांची संख्या पाहता, झाडापेक्षा फुलेच जास्त झाली आहेत की काय, असा मोहक भास मला वारंवार होऊ लागतो. निसर्गाने मला माझ्या संयमाचे किती सुंदर बक्षीस दिले आहे, याचीच जाणीव ही डौलदार फुले मला रोज करून देतात.

--- तुषार भ. कुटे 

#बहर