विसाव्या शतकाच्या बहुतांश काळात, प्रत्येक नवीन पिढी बौद्धिक आणि शैक्षणिक पातळीवर आधीच्या पिढीपेक्षा चांगली कामगिरी करत असे. पण आता, हा कल काही प्रमाणात उलटताना दिसत आहे.
अमेरिकन सिनेटसमोर साक्ष देताना, मेंदूतज्ञ (न्यूरोसायंटिस्ट) आणि शिक्षणतज्ज्ञ जॅरेड कुनी होर्व्हथ म्हणाले की, अनेक प्रगत देशांमध्ये साक्षरता, गणितीय कौशल्ये, लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता आणि उच्च पातळीवरील विचार करण्याच्या क्षमतेत वाढ थांबली आहे किंवा ती कमी झाली आहे.
त्यांचं म्हणणं असं अजिबात नाही की 'जनरेशन झेड' (Gen Z) मधील मुले "कमी हुशार" आहेत. तर त्यांचे म्हणणे असे आहे की, ज्या वातावरणात आजची तरुण पिढी शिकत आहे, ते वातावरण आता खूप वेगाने बदलले आहे.
आता शाळेतील वेळेचा मोठा भाग स्क्रीनसमोर (मोबाईल/लॅपटॉप) जातो आणि शाळेच्या बाहेरही मुलांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी स्क्रीनच कारणीभूत ठरत आहेत. होर्व्हथ यांनी आंतरराष्ट्रीय चाचण्यांचे दाखले देत सांगितले की, वर्गात स्क्रीनचा जास्त वापर केल्यास वाचन, गणित आणि विज्ञानातील गुण कमी होतात. संशोधनातून असेही दिसून आले आहे की, कागदावर वाचताना आणि हाताने नोट्स काढताना लोकांना अवघड माहिती अधिक चांगल्या प्रकारे लक्षात राहते.
पण या घसरणीसाठी केवळ स्क्रीनलाच जबाबदार धरता येणार नाही. कोरोना महामारीमुळे आलेला अडथळा, शैक्षणिक धोरणे, असमानता, अपुरी झोप, मानसिक आरोग्य आणि परीक्षा घेण्याच्या बदलत्या पद्धती यांचाही या परिणामांवर प्रभाव असू शकतो. केवळ स्क्रीनचा आणि कमी गुणांचा संबंध आहे, म्हणजे तंत्रज्ञानामुळेच ही समस्या निर्माण झाली आहे असे थेट सिद्ध होत नाही.
यातील अधिक महत्त्वाचा प्रश्न हा आहे की, डिजिटल साधनांचा मुलांच्या शिक्षणावर काय परिणाम होईल याचा अभ्यास करण्याआधीच शाळांनी त्यांचा अतिवेगाने वापर सुरू केला आहे का?
तंत्रज्ञान शिक्षणाला नक्कीच मदत करू शकते, विशेषतः जेव्हा त्याचा वापर एकाग्रतेने सराव करण्यासाठी आणि योग्य मार्गदर्शनासाठी केला जातो. पण केवळ खूप सारी माहिती उपलब्ध असणे म्हणजे विषयाची सखोल समज असणे असे नाही; विशेषतः जेव्हा तीच उपकरणे विद्यार्थ्यांचे लक्ष विचलित करण्यासाठी बनवली आहेत.
शिक्षणातून तंत्रज्ञान पूर्णपणे काढून टाकणे हे आपले ध्येय नसावे; तर त्याऐवजी, ते खऱ्या अर्थाने विद्यार्थ्यांच्या शिकण्यात कुठे सुधारणा घडवून आणू शकते, याची अधिक काळजीपूर्वक निवड करणे, हे असावे.
तुम्हाला काय वाटते? स्क्रीन्समुळे आजच्या तरुण पिढीची शिकण्याची क्षमता खरोखर कमकुवत होत आहे, की एखाद्या मोठ्या शैक्षणिक समस्येसाठी फक्त स्क्रीनला दोष दिला जात आहे? (आधारित)
--- तुषार भ. कुटे
यातील अधिक महत्त्वाचा प्रश्न हा आहे की, डिजिटल साधनांचा मुलांच्या शिक्षणावर काय परिणाम होईल याचा अभ्यास करण्याआधीच शाळांनी त्यांचा अतिवेगाने वापर सुरू केला आहे का?
तंत्रज्ञान शिक्षणाला नक्कीच मदत करू शकते, विशेषतः जेव्हा त्याचा वापर एकाग्रतेने सराव करण्यासाठी आणि योग्य मार्गदर्शनासाठी केला जातो. पण केवळ खूप सारी माहिती उपलब्ध असणे म्हणजे विषयाची सखोल समज असणे असे नाही; विशेषतः जेव्हा तीच उपकरणे विद्यार्थ्यांचे लक्ष विचलित करण्यासाठी बनवली आहेत.
शिक्षणातून तंत्रज्ञान पूर्णपणे काढून टाकणे हे आपले ध्येय नसावे; तर त्याऐवजी, ते खऱ्या अर्थाने विद्यार्थ्यांच्या शिकण्यात कुठे सुधारणा घडवून आणू शकते, याची अधिक काळजीपूर्वक निवड करणे, हे असावे.
तुम्हाला काय वाटते? स्क्रीन्समुळे आजच्या तरुण पिढीची शिकण्याची क्षमता खरोखर कमकुवत होत आहे, की एखाद्या मोठ्या शैक्षणिक समस्येसाठी फक्त स्क्रीनला दोष दिला जात आहे? (आधारित)
--- तुषार भ. कुटे
#शिक्षण #ScreenTime #GenZ #तंत्रज्ञान #Learning
No comments:
Post a Comment
to: tushar.kute@gmail.com