Showing posts with label Google. Show all posts
Showing posts with label Google. Show all posts

Saturday, May 30, 2026

गुगल आय/ओ २०२६: कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या जगात 'एजंटिक एआय'ची ऐतिहासिक क्रांती आणि भविष्यातील वेध

गेल्या काही दशकांचा तंत्रज्ञानाचा इतिहास पाहिला, तर मानवाने अत्यंत वेगाने प्रगती केली आहे. परंतु, गेल्या दोन ते तीन वर्षांत कृत्रिम बुद्धिमत्तेने ज्या अफाट वेगाने आणि ताकदीने आपले आयुष्य व्यापून टाकले आहे, त्याला मानवी इतिहासात दुसरा कोणताही तोड नाही. तंत्रज्ञानाच्या या अत्यंत वेगाने बदलणाऱ्या आणि स्पर्धात्मक जगात गुगल ही कंपनी नेहमीच एक अत्यंत आघाडीची आणि दिशादर्शक भूमिका बजावत आली आहे. दरवर्षी मे महिन्यामध्ये गुगल आपला 'आय/ओ' (I/O) हा भव्य आणि जागतिक स्तरावरील तांत्रिक सोहळा आयोजित करते. यावर्षीचा, म्हणजेच २०२६ चा 'गुगल आय/ओ' सोहळा हा खऱ्या अर्थाने ऐतिहासिक आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या एका पूर्णपणे नव्या युगाची नांदी ठरणारा असाच ठरला आहे. यंदाच्या सोहळ्यात गुगलने केवळ त्यांच्या एआय मॉडेल्सचे काही नेहमीचे अपडेट्स दिले नाहीत, तर त्यांनी मानवाचा आणि इंटरनेटचा संवाद पूर्णपणे बदलून टाकणाऱ्या अत्यंत प्रगत अशा 'एजंटिक एआय'ची अधिकृत ओळख जगाला करून दिली आहे. ज्यांनी हा अत्यंत महत्त्वाचा आणि मोठा सोहळा पाहिला नाही, त्यांच्यासाठी या कार्यक्रमात गुगलने केलेल्या काही सर्वात मोठ्या आणि खळबळजनक घोषणांची सविस्तर माहिती घेणे अत्यंत आवश्यक आणि भविष्याच्या दृष्टीने कुतूहलाचे आहे.  


या संपूर्ण सोहळ्यातील सर्वात मोठी, लक्षवेधी आणि तंत्रज्ञान विश्वाला अचंबित करणारी घोषणा म्हणजे 'जेमिनी ओम्नी' या अत्यंत प्रगत आणि बहुआयामी एआय मॉडेलचे अनावरण. आजवर आपण पाहिलेले अनेक एआय मॉडेल्स हे प्रामुख्याने फक्त मजकूर वाचणे किंवा चित्रांवर प्रक्रिया करणे यापुरतेच मर्यादित होते. पण गुगलचे हे नवीन जेमिनी ओम्नी मॉडेल या सर्व पारंपारिक मर्यादा ओलांडून अनेक पावले पुढे गेले आहे. गुगलच्या अधिकृत माहितीनुसार, हे एक असे अफाट मॉडेल आहे जे कोणत्याही प्रकारच्या इनपुटमधून कोणत्याही प्रकारची नवीन आणि कल्पक निर्मिती करू शकते. या मॉडेलची सर्वात मोठी आणि विलक्षण ताकद त्याच्या अत्यंत उच्च दर्जाच्या 'व्हिडिओ निर्मितीच्या' क्षमतेमध्ये दडलेली आहे. आता वापरकर्ते मजकूर, ऑडिओ, चित्रे आणि जुने व्हिडिओ या सर्वांचे एकत्र मिश्रण करून त्याला इनपुट म्हणून देऊ शकतात. या सर्वांचे अचूक विश्लेषण करून जेमिनी ओम्नी एक अत्यंत उच्च दर्जाचा, वास्तववादी आणि गुगलच्या खऱ्या जगातील अफाट ज्ञानावर आधारित असा एक पूर्णपणे नवीन व्हिडिओ तयार करून देऊ शकेल. हे केवळ एकतर्फी व्हिडिओ बनवणेच नाही, तर तुम्ही या कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी एखाद्या सामान्य माणसासारख्या गप्पा मारत त्या तयार झालेल्या व्हिडिओमध्ये तुम्हाला हवे तसे आणि अत्यंत सोपे बदल देखील करू शकता. जेमिनी ओम्नी कुटुंबातील 'जेमिनी ओम्नी फ्लॅश' हे पहिले मॉडेल गुगल एआय प्लस, प्रो आणि अल्ट्राच्या सर्व जागतिक ग्राहकांसाठी उपलब्ध करण्यात आले आहे. तसेच, युट्यूब शॉर्ट्स आणि युट्यूब क्रिएट ॲप वापरणाऱ्या सर्व वापरकर्त्यांसाठी ही अतिप्रगत सुविधा पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून देण्यात आली आहे, ज्यामुळे आता व्हिडिओ निर्मितीचे आणि मनोरंजनाचे क्षेत्र संपूर्णपणे बदलून जाणार आहे.  

या अफाट मॉडेलसोबतच गुगलने आपल्या प्रगत 'जेमिनी ३.५' या एआय मॉडेल्सच्या नव्या आणि शक्तिशाली पिढीचीही या सोहळ्यात अधिकृत घोषणा केली. या नवीन मालिकेची सुरुवात 'जेमिनी ३.५ फ्लॅश' या अत्यंत वेगवान आणि आक्रमक मॉडेलने करण्यात आली आहे. हे केवळ तुमच्या प्रश्नांची उत्तरे देणारे एक साधे चॅटबॉट राहिलेले नाही, तर हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि प्रत्यक्ष कृती यांचा एक अत्यंत अद्वितीय संगम आहे. गुगलने दिलेल्या माहितीनुसार, हे नवीन मॉडेल अत्यंत गुंतागुंतीच्या आणि जास्त वेळ घेणाऱ्या कोडिंगच्या कामांमध्ये अत्यंत उत्कृष्ट आणि मानवरहित अचूक कामगिरी करते. जेमिनी ३.५ फ्लॅश हे केवळ माहिती देत नाही, तर ते प्रत्यक्ष जगातील अनेक व्यावहारिक कामे अत्यंत सहजतेने आणि वेगाने पूर्ण करते. हे प्रगत मॉडेल आता गुगल अँटीग्रॅव्हिटी, अँड्रॉइड स्टुडिओ आणि जेमिनीच्या विविध व्यावसायिक प्लॅटफॉर्म्सवर सर्व डेव्हलपर्ससाठी अधिकृतपणे उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. यातील सर्वात महत्त्वाची आणि सर्वसामान्यांसाठी आनंदाची बाब म्हणजे, गुगल सर्चमधील 'एआय मोड' (AI Mode) वापरणाऱ्या जगातील सर्व सामान्य वापरकर्त्यांसाठी हे प्रगत मॉडेल आता खुले करण्यात आले आहे. यासोबतच गुगल आपल्या आगामी आणि याहूनही अधिक शक्तिशाली अशा 'जेमिनी ३.५ प्रो' मॉडेलवरही अत्यंत वेगाने काम करत असून पुढील महिन्यात ते संपूर्ण जगासाठी उपलब्ध होईल, अशी मोठी आशा तंत्रज्ञान क्षेत्रात व्यक्त केली जात आहे.  

गुगल सर्च म्हणजेच आपण दररोज माहिती शोधण्यासाठी वापरत असलेले आपले नेहमीचे गुगल इंजिन आता भविष्यात पूर्वीसारखे राहिलेले नाही. आपण आता खऱ्या अर्थाने 'सर्च एजंट्स'च्या एका नव्या आणि प्रगत युगात प्रवेश करत आहोत. या नवीन तंत्रज्ञानामुळे वापरकर्त्यांना आता स्वतःचे असे अनेक खाजगी एआय एजंट्स अत्यंत सहजतेने तयार करण्याचे, त्यांचे व्यवस्थापन करण्याचे आणि त्यांच्याकडून आपली अनेक दैनंदिन कामे करून घेण्याचे पूर्ण आणि मुक्त स्वातंत्र्य थेट गुगल सर्चमध्येच मिळणार आहे. याची अत्यंत रंजक सुरुवात 'इन्फॉर्मेशन एजंट्स' नावाच्या एका अत्यंत हुशार आणि कल्पक संकल्पनेने होत आहे. हे एजंट्स बॅकग्राउंडमध्ये म्हणजेच इंटरनेटच्या पडद्यामागे चोवीस तास न थकता तुमच्यासाठी काम करत राहतील. ते सतत संपूर्ण इंटरनेट, हजारो बातम्यांच्या वेबसाईट, विविध तांत्रिक ब्लॉग्स आणि सोशल मीडिया पोस्ट्सवर अत्यंत बारकाईने लक्ष ठेवून असतील. तुम्हाला अर्थकारण, खरेदी किंवा खेळांबद्दल जी काही नवीन आणि अचूक माहिती हवी असेल, ती शोधण्याचे आणि त्याचे सखोल विश्लेषण करण्याचे अत्यंत किचकट काम हे एजंट्स स्वतःहून करतील. हे स्मार्ट आणि स्वयंचलित एजंट्स तुम्हाला हवी असलेली आणि तुमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाची असलेली माहिती एकत्र करून, त्याचा एक विस्तृत आणि अचूक अहवाल योग्य वेळी तुमच्यापर्यंत पोहोचवतील. यात अधिक माहिती वाचण्यासाठी काही उपयुक्त लिंक्सचाही समावेश असेल. ही खऱ्या अर्थाने एक प्रकारची तुमची स्वतःची खाजगी आणि अत्यंत हुशार अशी डिजिटल सेक्रेटरीच असणार आहे. हे माहिती एजंट्स या उन्हाळ्यात, सुरुवातीला गुगल एआय प्रो आणि अल्ट्रा ग्राहकांसाठी उपलब्ध होतील. गुगलवर जाऊन फक्त "कीप मी अपडेटेड" असे शोधल्यास तुमचा स्वतःचा एजंट काही सेकंदात तयार होईल.  

गुगलच्या या अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि भव्य सोहळ्यातील शेवटची पण तंत्रज्ञानाची दिशा बदलणारी सर्वात क्रांतिकारी घोषणा म्हणजे 'गुगल अँटीग्रॅव्हिटी' चा थेट गुगल सर्चमधील अत्यंत महत्त्वपूर्ण समावेश. गुगल आता अँटीग्रॅव्हिटी आणि जेमिनी ३.५ फ्लॅशच्या अत्यंत प्रगत कोडिंग क्षमता थेट आपल्या नेहमीच्या सर्च इंजिनमध्ये आणत आहे. याचा अत्यंत साधा आणि सरळ अर्थ असा की, तुम्ही गुगलला विचारलेल्या प्रत्येक वेगळ्या प्रश्नानुसार गुगल तुमच्यासाठी एक पूर्णपणे नवीन आणि स्वतंत्र कस्टम इंटरफेस त्याच क्षणी स्वतः कोडिंग करून तयार करून देईल. तुम्हाला डायनॅमिक लेआउट्स, अत्यंत संवादात्मक आणि आकर्षक दृश्ये मिळतील जी खास तुमच्या प्रश्नासाठी आणि केवळ तुमच्या गरजेनुसार बनवली गेली असतील. हे नवीन जनरेटिव्ह यूआय तंत्रज्ञान येत्या उन्हाळ्यात सर्व वापरकर्त्यांसाठी पूर्णपणे मोफत उपलब्ध होणार आहे. अनेकदा आपण इंटरनेटवर एकाच दिवसाचे किंवा क्षणाचे काम शोधत नसतो, तर कुटुंबाचे लग्न ठरवणे किंवा घराचे स्थलांतर करणे यांसारखी मोठी आणि दीर्घकालीन कामे करत असतो. आता अँटीग्रॅव्हिटीच्या मदतीने गुगल सर्च केवळ तुमच्यासाठी कस्टमाइज्ड टूल्स, खाजगी डॅशबोर्ड्स किंवा प्रगती ट्रॅकर्स स्वतःहून कोड करून तयार करेल. हे अगदी तुम्हाला हवे तसे गुगल सर्चमध्ये स्वतःचे लहान ॲप्स बनवल्यासारखे आणि वापरल्यासारखे असेल. हे अफाट तंत्रज्ञान सुरुवातीला अमेरिकेतील गुगल एआय प्रो आणि अल्ट्रा ग्राहकांसाठी सुरू केले जाईल आणि त्यानंतर टप्प्याटप्प्याने जगातील इतर देशांमध्ये त्याचा मोठा विस्तार होईल.  

गुगल आय/ओ २०२६ चा हा संपूर्ण आणि ऐतिहासिक सोहळा पाहिल्यानंतर एक गोष्ट अत्यंत स्पष्टपणे जाणवते की, इंटरनेट आणि तंत्रज्ञानाचे जग आता एका अत्यंत वेगळ्या आणि पुढच्या टप्प्यावर पोहोचले आहे. आता आपल्याला केवळ माहिती शोधण्यासाठी इंटरनेटचा वापर करायचा नाहीये, तर इंटरनेटवरील या कृत्रिम बुद्धिमत्तेला आपल्या हाताखाली प्रत्यक्ष काम करायला लावायचे आहे. एआय आता केवळ एक साधा मदतनीस राहिलेला नसून, तो आता एक पूर्णवेळ आणि अतिशय हुशार एजंट बनला आहे, जो स्वतः निर्णय घेतो, विश्लेषण करतो आणि माणसासारख्या नवीन गोष्टींची निर्मिती करतो. 'जेमिनी ओम्नी'सारख्या मॉडेल्समुळे मानवी कल्पनाशक्तीला आता कोणताही तांत्रिक अडथळा राहणार नाही, तर 'सर्च एजंट्स'मुळे आपला रोजचा अत्यंत मौल्यवान वेळ आणि मेहनत मोठ्या प्रमाणावर वाचणार आहे. गुगलच्या या सर्व नवीन आणि अफाट घोषणांमुळे येणारा काळ हा खऱ्या अर्थाने 'एजंटिक एआय'चा असेल, यावर आता अधिकृत आणि भक्कम मोहोर उमटली आहे. तंत्रज्ञानाची ही मोठी आणि अवाढव्य झेप आपल्याला एका अत्यंत प्रगत, सोप्या आणि स्मार्ट भविष्याकडे घेऊन चालली आहे, यात आता कोणतीही शंका नाही.

गुगल आय/ओ २०२६ च्या या सर्व प्रमुख घोषणांची आणि 'जेमिनी ओम्नी' व 'एजंटिक एआय'ची सविस्तर माहिती पाहण्यासाठी हा व्हिडिओ अत्यंत उपयुक्त आहे.
https://www.youtube.com/watch?v=OMhKgQmeMhI

संदर्भ: गुगल ब्लॉग 

(चित्र: एआय निर्मित)

--- तुषार भ. कुटे

Friday, April 10, 2026

गुगल व्हिड्स

आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या आणि वेगाने बदलणाऱ्या व्यावसायिक जगात संवादाच्या पद्धती अत्यंत झपाट्याने बदलत आहेत. एकेकाळी आपण कार्यालयात किंवा शैक्षणिक क्षेत्रात माहितीची देवाणघेवाण करण्यासाठी लांबलचक ईमेल्सचा आधार घेत होतो. त्यानंतरचा काळ हा 'पॉवरपॉइंट प्रेझेंटेशन्स'चा किंवा स्लाईड्सचा आला, जिथे माहिती मुद्द्यांच्या स्वरूपात मांडली जाऊ लागली. पण आजच्या अत्यंत वेगवान आणि डिजिटल युगात लोकांकडे लांबलचक मजकूर वाचण्यासाठी किंवा कंटाळवाण्या स्लाईड्स पाहण्यासाठी पुरेसा वेळ आणि संयम उरलेला नाही. आजचा काळ हा 'व्हिडिओ'चा आहे. व्हिडिओच्या माध्यमातून कोणतीही गुंतागुंतीची माहिती अत्यंत सोप्या, आकर्षक आणि प्रभावी पद्धतीने समोरच्या व्यक्तीपर्यंत पोहोचवता येते. परंतु, व्हिडिओ तयार करणे हे कधीही सोपे काम नव्हते; त्यासाठी व्हिडिओ एडिटिंगचे तांत्रिक ज्ञान, महागडे सॉफ्टवेअर आणि प्रचंड वेळ लागण्याची गरज असायची. हीच सर्वात मोठी अडचण ओळखून, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील महाकाय कंपनी असलेल्या 'गुगल'ने कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित एक अत्यंत क्रांतिकारी साधन नुकतेच बाजारात आणले आहे, ज्याचे नाव आहे 'गुगल व्हिड्स'.


गुगल व्हिड्स हे एक असे नवीन आणि नाविन्यपूर्ण ॲप आहे, जे गुगलच्या 'वर्कस्पेस'  कुटुंबातील एक अत्यंत महत्त्वाचा नवीन सदस्य बनले आहे. ज्याप्रमाणे आपण आजवर गुगल डॉक्स (Google Docs) मध्ये मजकूर लिहितो, गुगल शीट्स (Google Sheets) मध्ये आकडेवारीचे विश्लेषण करतो आणि गुगल स्लाईड्स (Google Slides) मध्ये सादरीकरण बनवतो, अगदी त्याचप्रमाणे आता आपण गुगल व्हिड्सच्या माध्यमातून आपल्या इंटरनेट ब्राउझरमध्येच अत्यंत व्यावसायिक दर्जाचे व्हिडिओ तयार करू शकतो. यासाठी तुम्हाला तुमच्या कॉम्प्युटरमध्ये कोणतेही जड आणि महागडे सॉफ्टवेअर इन्स्टॉल करण्याची अजिबात गरज नाही. गुगल व्हिड्स हे पूर्णपणे क्लाउडवर चालणारे साधन आहे, जे तुमच्या रोजच्या कामाचा एक अत्यंत नैसर्गिक आणि अविभाज्य भाग बनण्याच्या उद्देशाने विकसित करण्यात आले आहे. या साधनाचा मुख्य उद्देश हॉलीवूडसारखे चित्रपट बनवणे हा नसून, कार्यालयीन कामकाज, व्यावसायिक सादरीकरण, शैक्षणिक अभ्यासक्रम आणि कॉर्पोरेट संवादासाठी लागणारे माहितीपर व्हिडिओ अत्यंत कमी वेळात आणि सहजरीत्या तयार करणे हा आहे.

गुगल व्हिड्सचे सर्वात मोठे आणि खरे सामर्थ्य त्याच्या आत दडलेल्या 'जेमिनी' या कृत्रिम बुद्धिमत्तेमध्ये आहे. हे साधन वापरकर्त्यासाठी अक्षरशः एका दिग्दर्शकासारखे आणि लेखकासारखे काम करते. जेव्हा तुम्ही गुगल व्हिड्स उघडता, तेव्हा तुम्हाला 'हेल्प मी क्रिएट' (मला बनवण्यासाठी मदत करा) असा एक पर्याय दिसतो. तिथे तुम्ही केवळ एका साध्या वाक्यात किंवा परिच्छेदात (प्रॉम्प्टमध्ये) तुम्हाला कोणत्या विषयावर व्हिडिओ बनवायचा आहे, याची माहिती देऊ शकता. किंवा त्याहूनही सोपे म्हणजे, तुम्ही तुमचा एखादा आधीच तयार असलेला गुगल डॉक्युमेंटचा मसुदा या प्रणालीला जोडू शकता. माहिती मिळताच, जेमिनी एआय अत्यंत वेगाने कामाला लागते आणि काही सेकंदातच तुमच्या संपूर्ण व्हिडिओचा एक 'स्टोरीबोर्ड' (Storyboard) किंवा कच्चा आराखडा तयार करते. या आराखड्यात कोणत्या सेकंदाला काय दिसेल, कोणती माहिती स्क्रीनवर येईल आणि बॅकग्राउंडला कोणते दृश्य असेल, याची संपूर्ण आणि सुटसुटीत मांडणी कृत्रिम बुद्धिमत्तेद्वारे आपोआप केली जाते.

मशीन लर्निंग किंवा कोडिंगसारखे अत्यंत गुंतागुंतीचे आणि तांत्रिक विषय केवळ ब्लॅकबोर्डवर किंवा स्थिर स्लाईड्सच्या माध्यमातून शिकवणे बऱ्याचदा कंटाळवाणे आणि विद्यार्थ्यांच्या आकलनाबाहेर जाणारे ठरू शकते. अशा वेळी जर एखादा संकल्पनात्मक व्हिडिओ वापरला, तर तो विषय विद्यार्थ्यांच्या थेट डोक्यात आणि लक्षात राहतो. पण एक उत्तम मार्गदर्शक किंवा संशोधक हा काही व्हिडिओ एडिटर नसतो. स्वतःचे व्हिडिओ रेकॉर्ड करणे, ते कट करणे, त्याला योग्य ती चित्रे जोडणे यात एका शिक्षकाचा किंवा संशोधकाचा प्रचंड वेळ वाया जातो. गुगल व्हिड्सने हीच मोठी दरी अत्यंत हुशारीने भरून काढली आहे. आता एखादा प्रशिक्षक त्याच्या अभ्यासक्रमाचा मसुदा थेट गुगल व्हिड्समध्ये टाकू शकतो आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता त्या मसुद्याचे एका सुंदर आणि माहितीपूर्ण व्हिडिओमध्ये रूपांतर करते. हे तंत्रज्ञान शैक्षणिक आणि प्रशिक्षण क्षेत्रासाठी खऱ्या अर्थाने एक मोठे वरदान ठरणार आहे.

गुगल व्हिड्समध्ये केवळ आराखडा तयार होत नाही, तर कृत्रिम बुद्धिमत्ता त्या आराखड्यानुसार योग्य ते स्टॉक व्हिडिओ, उच्च दर्जाची छायाचित्रे आणि पार्श्वसंगीत  गुगलच्या अवाढव्य लायब्ररीतून शोधून आपोआप व्हिडिओमध्ये समाविष्ट करते. याव्यतिरिक्त, यातील सर्वात प्रभावी वैशिष्ट्य म्हणजे 'व्हॉइसओव्हर' किंवा पार्श्वआवाज. जर तुम्हाला स्वतःचा आवाज व्हिडिओमध्ये द्यायचा नसेल, तर तुम्ही गुगल व्हिड्समध्ये उपलब्ध असलेल्या अनेक नैसर्गिक आणि मानवी वाटणाऱ्या 'एआय आवाजांची' निवड करू शकता. कृत्रिम बुद्धिमत्ता तुम्ही दिलेल्या स्क्रिप्टचे अत्यंत योग्य उच्चारात, चढउतारात आणि भावनिक लयीत वाचन करते. अर्थात, जर तुम्हाला तो व्हिडिओ अधिक वैयक्तिक आणि जिव्हाळ्याचा वाटायला हवा असेल, तर तुम्ही त्यात तुमचा स्वतःचा आवाज थेट तुमच्या लॅपटॉपच्या माईकवरून रेकॉर्ड करून जोडू शकता किंवा तुमचा स्वतःचा चेहरा (कॅमेरा फीड) व्हिडिओच्या एका कोपऱ्यात दाखवू शकता, ज्यामुळे सादरीकरणाला एक अत्यंत विश्वासार्ह आणि मानवी स्पर्श मिळतो.

गुगलच्या इतर साधनांप्रमाणेच 'कोलॅबोरेशन' म्हणजेच एकाच वेळी अनेक लोकांनी मिळून काम करणे, हे गुगल व्हिड्सचे आणखी एक अत्यंत मोठे आणि क्रांतिकारी वैशिष्ट्य आहे. एखाद्या मोठ्या संशोधन प्रकल्पावर किंवा व्यावसायिक प्रस्तावावर काम करताना संपूर्ण टीम जगाच्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यात बसलेली असू शकते. आजवर एखाद्या व्हिडिओमध्ये बदल सुचवायचे असतील, तर व्हिडिओची मोठी फाईल डाउनलोड करावी लागायची, ती ई-मेलने पाठवावी लागायची आणि मग त्यावर चर्चा व्हायची. गुगल व्हिड्सने ही संपूर्ण आणि किचकट प्रक्रिया इतिहासजमा केली आहे. आता एकाच व्हिडिओच्या लिंकवर संपूर्ण टीम एकाच वेळी काम करू शकते. एक व्यक्ती स्क्रिप्टमध्ये बदल करत असताना, दुसरी व्यक्ती त्याच वेळी बॅकग्राउंडचे संगीत बदलू शकते आणि तिसरी व्यक्ती एखाद्या विशिष्ट दृश्यावर आपली प्रतिक्रिया लिहू शकते. अगदी गुगल डॉक्समध्ये आपण जसे एकत्र टायपिंग करतो, तसेच आता आपण एकत्र व्हिडिओ एडिटिंग करू शकतो. ही लवचिकता व्यावसायिक जगातील निर्णयप्रक्रिया आणि सादरीकरणाचा वेग प्रचंड वाढवणार आहे.

तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांसारखे विषय जेव्हा वैद्यकीय विज्ञान, कृषी क्षेत्र किंवा कायदा यांसारख्या पूर्णपणे बिगर-तांत्रिक क्षेत्रातील लोकांना शिकवायचे असतात, तेव्हा त्यांच्यासाठी तांत्रिक भाषा नेहमीच जड जाते. अशा वेळी कथा सांगण्याच्या (Storytelling) माध्यमातून किंवा दृश्यांच्या माध्यमातून (Visuals) विषय समजावून सांगणे सर्वात जास्त प्रभावी ठरते. गुगल व्हिड्ससारखे साधन अशा प्रकारच्या आंतरशाखीय ज्ञानाच्या देवाणघेवाणीसाठी एक अत्यंत मजबूत पूल बनू शकते. शेतीच्या नवीन तंत्रज्ञानाची माहिती शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी किंवा एखादी नवीन वैद्यकीय प्रणाली डॉक्टरांना समजावून सांगण्यासाठी आता तांत्रिक तज्ञांना व्हिडिओ बनवणाऱ्या एजन्सीवर अवलंबून राहण्याची गरज उरणार नाही. ते स्वतःचे विचार स्वतःच एका प्रभावी व्हिडिओच्या रूपात अत्यंत कमी वेळात मांडू शकतील.

अर्थात, हे तंत्रज्ञान कितीही प्रगत आणि आश्चर्यकारक असले, तरी त्याच्या काही अत्यंत स्पष्ट आणि नैसर्गिक मर्यादा आहेत, ज्या आपण समजून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. गुगल व्हिड्स हे तुमच्या कल्पनेतील प्रत्येक गोष्ट हुबेहूब निर्माण करेलच असे नाही. बऱ्याचदा कृत्रिम बुद्धिमत्ता चुकीचे किंवा संदर्भाहीन फोटो व्हिडिओमध्ये जोडू शकते. एआयने दिलेला आवाज हा मानवी भावनांची १०० टक्के बरोबरी करू शकत नाही. त्यामुळे हे साधन व्हिडिओ बनवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया १०० टक्के स्वयंचलित करत नाही. मानवी दिग्दर्शन, मानवी बुद्धिमत्ता आणि सर्जनशीलतेची गरज या प्रक्रियेत अंतिम टप्प्यावर नेहमीच राहणार आहे. एआयने बनवलेला कच्चा आराखडा तपासून त्यात योग्य ते बदल करणे, चुकीचे शब्द किंवा चित्रे काढून टाकणे ही मानवी जबाबदारी आहे. हे साधन म्हणजे तुमचा 'मदतनीस' आहे, तुमचा 'बदली' (Replacement) नाही, ही जाणीव वापरकर्त्याने नेहमी ठेवली पाहिजे.

गुगल व्हिड्स हे केवळ एक नवीन ॲप नसून ती व्यावसायिक आणि शैक्षणिक संवादाच्या पद्धतीत होणाऱ्या एका मोठ्या बदलाची नांदी आहे. ज्या वेगाने आपण 'टाईप' करण्याकडून 'बोलण्याकडे' आणि 'वाचण्याकडून' 'पाहण्याकडे' वळत आहोत, त्या वेगाला सामावून घेण्यासाठी अशा प्रकारच्या अद्ययावत कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित साधनांची नितांत आवश्यकता होती. जे व्यावसायिक, शिक्षक, संशोधक आणि कंपन्या या बदलत्या तंत्रज्ञानाचा आणि गुगल व्हिड्ससारख्या साधनांचा सकारात्मक आणि कल्पकतेने वापर करायला शिकतील, ते भविष्यातील स्पर्धेत नक्कीच अनेक पावले पुढे राहतील. तंत्रज्ञानाची भीती बाळगण्यापेक्षा त्याला आपला मित्र बनवून आपले काम अधिक सोपे आणि प्रभावी करणे, हाच या नव्या एआय युगाचा सर्वात मोठा आणि खरा मंत्र आहे.

लिंक : https://workspace.google.com/intl/en_in/products/vids

--- तुषार भ. कुटे 

Friday, January 16, 2026

गुगल जेमिनी आता बनलाय खरा 'पर्सनल असिस्टंट': तुमच्या ईमेल्स आणि फोटोंचा वापर करून देणार अचूक उत्तरे!

गुगलने आपल्या 'जेमिनी' या एआय चॅटबॉटमध्ये एक मोठे आणि क्रांतिकारी अपडेट आणले आहे. या नव्या फीचरला "पर्सनल इंटेलिजन्स" असे नाव देण्यात आले आहे. आतापर्यंत जेमिनी तुम्हाला इंटरनेटवरील माहिती शोधून देत असे, पण आता ते तुमच्या परवानगीने तुमच्या वैयक्तिक ॲप्समधील माहितीचा वापर करून तुम्हाला मदत करू शकेल.
नेमकं काय आहे हे नवीन फीचर? साध्या भाषेत सांगायचे तर, आता जेमिनी तुमचे जीमेल, गुगल फोटो आणि युट्यूब यांच्याशी कनेक्ट करता येईल. यामुळे जेमिनीला तुमच्याबद्दलची माहिती समजेल आणि ते तुम्हाला अगदी तुमच्या गरजांनुसार उत्तरे देऊ शकेल.
याचा फायदा काय होईल? हे एका उदाहरणावरून समजून घेऊ. गुगलच्या ब्लॉगमध्ये एका युजरने दिलेले उदाहरण खूप रंजक आहे: समजा, तुम्ही तुमच्या गाडीचे टायर बदलण्यासाठी गॅरेजमध्ये उभे आहात आणि तुम्हाला गाडीच्या टायरची साईज किंवा नंबर आठवत नाही. पूर्वी काय व्हायचे? तुम्हाला गाडीच्या मॅन्युअलमध्ये शोधावे लागेल किंवा घरी कोणाला तरी फोन करावा लागेल.
आता जेमिनी काय करेल? तुम्ही जेमिनीला विचारले तर ते तुमच्या 'गुगल फोटोज'मध्ये जाऊन तुमच्या गाडीचा जुना फोटो शोधेल, त्यावरून टायरचा प्रकार ओळखेल. इतकेच नाही तर, जर गॅरेजवाल्याने गाडीचा नंबर मागितला, तर जेमिनी फोटोमधील नंबर प्लेट झूम करून तुम्हाला लगेच गाडीचा नंबरही सांगेल. तसेच, जीमेलमधील जुन्या बिलावरून गाडीचे मॉडेलही शोधून देईल. हे सर्व काम जेमिनी काही सेकंदात करेल, ज्यामुळे तुमचा वेळ वाचेल.
गुगलने स्पष्ट केले आहे की हे फीचर "बाय डीफॉल्ट ऑफ" असेल. म्हणजे जोपर्यंत तुम्ही स्वतः सेटिंगमध्ये जाऊन हे चालू करत नाही, तोपर्यंत जेमिनी तुमच्या ईमेल्स किंवा फोटोंना हात लावणार नाही. तुमचा डेटा गुगलच्या सुरक्षित सिस्टीममध्येच राहील. तुमचे वैयक्तिक फोटो किंवा ईमेल्सचा वापर करून एआयला 'ट्रेन' केले जाणार नाही. तुम्ही हे फीचर कधीही बंद करू शकता.
काही गमतीशीर चुकाही होऊ शकतात हे तंत्रज्ञान अजून नवीन आहे, त्यामुळे काही वेळा ते चुकीचे अंदाज लावू शकते. उदा: जर तुमच्या गुगल फोटोजमध्ये गोल्फ कोर्सवरचे तुमचे अनेक फोटो असतील, तर जेमिनीला वाटू शकते की तुम्हाला गोल्फ खेळायला आवडते. पण कदाचित तुम्ही तिथे फक्त तुमच्या मुलाचा खेळ बघायला गेला असाल. अशा वेळी तुम्ही जेमिनीला सुधारू शकता ("मला गोल्फ आवडत नाही, मी फक्त बघायला गेलो होतो").
सध्या हे फीचर फक्त अमेरिकेतील युजर्ससाठी 'बीटा' व्हर्जनमध्ये उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. लवकरच ते इतर देशांमध्ये आणि मोफत युजर्ससाठी सुद्धा उपलब्ध होईल.
थोडक्यात, गुगल जेमिनी आता केवळ एक सर्च इंजिन राहिले नसून, ते एका स्मार्ट असिस्टंटप्रमाणे तुमची वैयक्तिक कामे सोपी करण्यासाठी सज्ज होत आहे.

स्रोत: गुगल ब्लॉग 

--- तुषार भ. कुटे




Sunday, November 23, 2025

गुगल मॅपची बनवाबनवी

आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगामध्ये गाडीने प्रवास करत असताना आपले सर्वात जवळचे सोबती म्हणजे "गुगल मॅप्स" होय. एका आकडेवारीनुसार जगात सर्वाधिक गुगल मॅप्सचा वापर भारतामध्ये होतो. आता तर कारच्या नवीन आवृत्तीमध्ये गाडीच्या सॉफ्टवेअरमध्येच गुगल मॅप्सचा अंतर्भाव केलेला आहे. अगदी छोटे-छोटे रस्ते शोधण्यासाठीदेखील आपण गुगल मॅपचा वापर करतो. एका अर्थाने प्रवासामध्ये आपल्या सारथ्यासारखे काम गुगल मॅप करत आहे, असे म्हटले तरी वावगे ठरणार नाही. अर्थात या गुगल मॅपचा वापर मी देखील सातत्याने करत असतो. परंतु मागच्या काही महिन्यांमध्ये मला आलेले तीन अनुभव या ठिकाणी मी मांडत आहे. ज्याचे निष्कर्ष मला निश्चितपणे सांगता येणार नाही. अर्थात ज्याने त्याने स्वअनुभवाने ठरवावेत, असे मला वाटते. 

१. पुणे ते धुळे
पुण्याहून गाडी मार्गाने पहिल्यांदाच मी धुळ्याच्या दिशेने प्रवास केला. गुगल मॅपवर दोन वेगवेगळे रस्ते दाखवत होते. एक रस्ता सिन्नर-निफाड-चांदवड मार्गे धुळ्याकडे जाण्याचा होता, जो अंतराने सर्वात कमी होता. आणि दुसरा रस्ता सिन्नर होऊन थेट समृद्धी महामार्गाने प्रवास करत छत्रपती संभाजीनगर मार्गे धुळ्याच्या दिशेने दाखवत होता. ज्याला सर्वात कमी अंतर लागणार होते. समृद्धी महामार्गाने गेल्यास गुगल मॅपच्या अनुमानाप्रमाणे २५ मिनिटे कमी लागणार होती. परंतु पहिला रस्ता माझ्या बऱ्यापैकी ओळखीचा होता म्हणून आम्ही त्याच रस्त्याने जाण्याचे ठरवले. आम्ही समृद्धी महामार्ग पुणे-नाशिक महामार्गाद्वारे ओलांडल्यानंतर मला सर्वात जवळचा रस्ता नाशिकच्या दिशेने आहे, असे गुगल मॅपने दाखवले. परंतु तो रस्ता देखील मी घेतला नाही. सिन्नर-निफाड-चांदवडमार्गे धुळ्याला पोहोचलो. माझ्या पोहोचण्याची वेळ ही समृद्धी महामार्गाने दाखवलेल्या वेळेपेक्षाही पाऊण तासाने कमी होती, हे विशेष. याचा अर्थ गुगल मॅपने मला माझा प्रवासमार्ग सर्वाधिक वेळ खाऊ आहे, असे सांगितले होते. परंतु प्रत्यक्षात तसे काहीच घडले नाही. समृद्धी महामार्गाने गेल्यास मला साडेचारशे रुपये अतिरिक्त टोल लागणार होता. शिवाय नाशिकमार्गे गेल्यावरही तब्बल तीन अतिरिक्त टोलनाके लागणार होते. तसेही काही झाले नाही. मी या रस्त्याने देखील वेळेच्या आधीच पोहोचलो. मग गुगल मॅपने मला हे दुसरे रस्ते प्राधान्य क्रमाने का दाखवले असावेत?


२. पुणे ते पेण
पुण्याहून पेणला जाण्यासाठी दोन मार्ग आहेत. पुणे-मुंबई द्रुतगती महामार्ग आणि पुणे-मुंबई जुना महामार्ग. या दोन्हींच्या वेळेमध्ये पंधरा मिनिटांचा फरक दाखवत होते. अर्थात यावेळेस मला पुणे मुंबई दृतगती महामार्ग प्राधान्य क्रमाने दाखवण्यात आला. परंतु त्या मार्गाने मी प्रत्यक्षात गेलो नाही. जुन्या महामार्गाने प्रवास केला. जेव्हा प्रत्यक्ष पेणमध्ये पोहोचलो तेव्हा फक्त चारच मिनिटांचा अतिरिक्त वेळ गेला होता! या प्रवासासाठी जर मी एक्सप्रेस वेने गेलो असतो तर ६२० रुपये टोल पडला असता. याउलट जुन्या महामार्गाने केवळ १४१ रुपये टोल लागला!

३. पुणे ते पणजी
पुण्याहून गोव्याला जाण्यासाठी बरेच वेगळे रस्ते आहेत. शिवाय कुठल्या ना कुठल्या घाटाने तुम्हाला कोकणामध्ये उतरावे लागते. गुगल मॅप प्राधान्य क्रमाने जो रस्ता दाखवते तो कोल्हापूर-निपाणी आणि आंबोली घाटामार्गे पणजी असा जातो. याशिवाय ताम्हिणी घाट, अनुस्कुरा घाट, अंबा घाट, फोंडा घाट या मार्गे देखील आपण कोकणात उतरू शकतो. यापैकी ताम्हिणी घाटामार्गे गेल्यास कुठेही कोणताही टोल नाका लागत नाही. तर आंबोली घाटामार्गे गेल्यास तब्बल पाच टोलनाके लागतात! त्याहून विशेष म्हणजे दोन्हीही रस्त्यांचा वेळ जवळपास प्रत्यक्षपणे सारखाच आहे. पुणे-कोल्हापूर रस्त्यावर सध्या खूप मोठ्या प्रमाणात रस्ता दुरुस्तीची तसेच रुंदीकरणाची कामे चालू आहेत. त्यामुळे अनेकदा रहदारीचा सामना करावा लागतो. अशावेळी प्रवासाचा वेळ देखील वाढत आहे. तो गुगल मॅप दाखवत नाही. याउलट मुंबई-गोवा महामार्गावर काही ठराविक ठिकाणे सोडली तर रस्ता बऱ्यापैकी रिकामा असतो. तरी देखील गुगल मॅप या रस्त्याला प्राधान्यक्रम देत नाही. इथे देखील, का? हा प्रश्न पडतो. 

ही सर्व माझी स्वतःची उदाहरणे आहेत. यातून निष्कर्ष काढला तर असे लक्षात येते की गूगल मॅप जवळपास प्रत्येक वेळी आपल्याला ज्या ठिकाणी टोलनाके आहेत तोच रस्ता सर्वात जलद आहे असेच दाखवते. यामागे गुगल मॅपची नक्की काय बनवाबनवी आहे, हे समजत नाही. आपण आंधळेपणाने गुगल मॅपच्या रस्त्यांवर विश्वास ठेवतो. अर्थात गुगलने ती विश्वासार्हता कमावलेली आहे म्हणूनच... परंतु काही छोट्या छोट्या गोष्टी अजूनही आपल्या ध्यानात आलेल्या नाहीत. कदाचित आपल्या विश्वासार्हतेच्या बळावरच गुगल मॅप नक्की कोणती बनवाबनवी करत आहे, हे अजूनही समजलेले नाही. 

--- तुषार भ. कुटे

Thursday, August 3, 2023

गुगलचा नवीन क्वांटम कॉम्प्युटर ४७ वर्षांची संगणकीय कामे अवघ्या ६ सेकंदात पूर्ण करू शकतो.

क्वांटम कॉम्प्युटिंगमधील शर्यतीमुळे तंत्रज्ञानातील पुढच्या पायऱ्या ह्या वेगाने चढल्या जात आहेत. सध्या आयबीएम, इंटेल, मायक्रोसॉफ्ट आणि चीन क्वांटम कॉम्प्युटिंगवर काम करत आहेत.

जुलै २०२३ मध्ये, गुगलने घोषणा केली की, त्यांच्या नवीन क्वांटम कॉम्प्यूटर, अर्थात सायकॅमोर २.० ने क्वांटम कॉम्प्युटिंगमध्ये एक नवीन मैलाचा दगड गाठला आहे. हा संगणक अवघ्या ६ सेकंदात रँडम सर्किट सॅम्पलिंग गणना पूर्ण करतो, जे जगातील सर्वात शक्तिशाली सुपर कॉम्प्युटरला पूर्ण करण्यासाठी ४७ वर्षे लागतील!
 
हा एक महत्त्वाचा शोध आहे, कारण तो शास्त्रीय संगणकांच्या क्षमतेच्या पलीकडे असलेली गणना करण्याची क्वांटम संगणकाची क्षमता दर्शवतो. "रँडम सर्किट सॅम्पलिंग" हे एक अतिशय किचकट कार्य आहे, जे क्वांटम सिस्टमच्या वर्तनाचे अनुकरण करण्यासाठी वापरले जाते. हे कार्य इतक्या त्वरीत पार पाडण्याचे काम करून सायकॅमोर २.० ने दाखवून दिले आहे की क्वांटम कॉम्प्युटरचा वापर वास्तविक जगातील समस्या सोडवण्यासाठी केला जाऊ शकतो, जी सध्या शास्त्रीय संगणकांसाठी अतिशय अवघड बाब आहे.
 
क्वांटम संगणकाचा विकास अद्याप त्याच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे, परंतु अलिकडच्या वर्षांत झालेली प्रगती खरोखरच उल्लेखनीय आहे. क्वांटम कॉम्प्युटरमध्ये सुधारणा होत असल्याने त्यामध्ये औषधे, शोध, साहित्य, विज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यासह अनेक क्षेत्रांमध्ये क्रांती घडवून आणण्याची क्षमता आहे.


 

Thursday, January 12, 2023

एक विषम दिवस

मागील वर्षी 'गुगल फिट' हे गुगलचे ॲप्लीकेशन वापरायला सुरुवात केल्यानंतर हळूहळू अधिकाधिक हार्ट पॉईंट्स मिळवायला सुरुवात केली. दररोज किमान ३० आणि आठवड्यामध्ये १५० हार्ट पॉइंट्स हे आरोग्यासाठी आवश्यक आहे, असं अमेरिकन हार्ट असोसिएशनने म्हटलं आहे. अर्थात ही माहिती देखील याच ॲप्लीकेशनमध्ये दिलेली आहे. मागील कित्येक दिवसांपासून दररोज ३० ते ४० आणि फार फार तर ६० पर्यंत हार्ट पॉइंट मिळत होते. कालांतराने व्यायामाची गती वाढल्यानंतर हा आकडा देखील वाढत गेला. पण तो दिवस अतिशय विषम असा ठरला. कारण त्या एकाच दिवशी तब्बल १५२ हार्ट पॉईंट्स मिळाले होते. ३० पूर्ण झाले की एक चक्र पूर्ण होते. पण त्या दिवशी हे चक्र तब्बल पाच वेळा २४ तासांमध्ये फिरले होते! हा माझ्यासाठी आजवरचा वैयक्तिक विक्रमच आहे. याच्या आधीच्याच दिवशी पहिल्यांदाच बरोबर शतक देखील पूर्ण झाले होते. हा विक्रम परत केव्हा मोडला जाईल निश्चित सांगता येणार नाही. पण मोडेल मात्र नक्की!


 

Monday, June 28, 2021

गुगल आणि मराठी भाग ३/१० - गूगल क्रोम एक्सटेंशन

गूगल क्रोम एक्सटेंशन

जगातील सर्वाधिक संगणकांमध्ये वापरण्यात येणारा वेब ब्राउझर म्हणजे गुगल क्रोम होय. गुगलने तयार केलेला हा वेब ब्राऊजर जगातील दोन तृतीयांश संगणकांमध्ये वापरण्यात येतो. या ब्राउझरद्वारे अतिशय वेगाने इंटरनेट ब्राउझिंग करता येत असल्या कारणाने तो सर्वात लोकप्रिय ब्राउझर म्हणून गणला गेलेला आहे.  आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे गुगलने नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया अर्थात नॅचरल लँग्वेज प्रोसेसिंग तंत्रज्ञानाद्वारे तयार केलेल्या सर्वच उत्पादनांचा वापर आपल्याला या वेब ब्राउझरमध्ये करता येतो.
मागील लेखामध्ये आपण गूगल क्लाऊड इनपुट टूल्सचा वापर करून मराठी भाषा कशी लिहायची, हे पाहिले. तशाच प्रकारच्या क्लाऊड इनपुट टूल्सचा वापर गुगल क्रोम ब्राउजरमध्ये थेट एक्सटेन्शनचा वापर करून करता येतो. गूगल क्रोम एक्सटेंशन म्हणजे या वेब ब्राउझरला गुगलद्वारे देण्यात येणारी अतिरिक्त सुविधा आहे. ज्यामध्ये हजारो एक्स्टेंशन्स आज गूगल क्रोममध्ये उपलब्ध आहेत. त्यातीलच एक एक्सटेंशन म्हणजे 'गूगल इनपुट टूल्स' होय. त्याचा वापर करायचा असल्यास क्रोमच्या खालील अधिकृत संकेतस्थळावर भेट द्या.

https://chrome.google.com/webstore/category/extensions



चित्र क्रमांक १ मध्ये दाखवल्याप्रमाणे गुगल क्रोमचे वेब स्टोअर उघडेल. या संकेतस्थळावर डाव्या बाजूला Search the Store लिहिलेले एक टेक्स्टबॉक्स दिसेल. त्यामध्ये google input tools असे इंग्रजीमध्ये टाईप करा. 
 

चित्र क्रमांक २ मध्ये दाखवल्याप्रमाणे गूगल इनपुट टूल्सचे एक्सटेंशन तुम्हाला दिसून येईल. त्यावर क्लिक केल्यानंतर चित्र क्रमांक ३ प्रमाणे विंडो उघडेल. 
 
आता Add to Chrome या बटनावर क्लिक करा. यानंतर तुमच्या वेब ब्राउझरला चित्र क्रमांक ४ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे पॉप डाऊन विंडो उघडेल. 
 

आता Add Extension या बटणावर क्लिक करा. नंतर लगेचच क्रोमच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून सदर एक्सटेन्शन डाउनलोड होईल व चित्र क्रमांक ५ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे एक मेसेज तुम्हाला उजव्या बाजूला वरील कोपऱ्यामध्ये दिसून येईल. 
 
त्यावर क्लिक केल्यानंतर गूगल इनपुट टूल्स इन्स्टॉल झालेले दिसेल. चित्र क्रमांक ६ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे या नावासमोरील 'पिन आयकॉन'वर क्लिक करा. 
 

यामुळे सदर एक्सटेन्शन फ्रंट पेज वर तुम्हाला सातत्याने दिसून येईल. चित्र क्रमांक ७ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे या आयकॉनवर क्लिक केल्यानंतर दोन ऑप्शन दिसून येतील. यापैकी पहिल्या Extension Option वर क्लिक करा. 
 

इनपुट टूल्समध्ये असलेल्या गुगलने दिलेल्या सर्व भाषा आता तुम्हाला दिसून येतील. खाली स्क्रोल करुन डाव्या बाजूच्या विंडोमध्ये मराठी भाषा शोधा. त्यावर क्लिक करा व समोरील बाणावर क्लिक करून भाषा निवडा. याद्वारे मराठी भाषा उजव्या बाजूच्या विंडोमध्ये अर्थात 'सिलेक्टेड इनपुट टूल्स'मध्ये तुम्हाला दिसून येईल. याकरता चित्र क्रमांक ८ तपासा. 
 

आता चित्र क्रमांक ९ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे गूगल इनपुट टूल्सच्या उजव्या वरील कोपऱ्यातील आयकॉनवर क्लिक करा. 
 

ज्याद्वारे तुम्हाला मराठी नाव सर्वात वरच्या बाजूला दिसून येईल. त्यावर क्लिक केल्यानंतर मराठी टायपिंग सक्षम होईल. आता कोणत्याही वेबसाइटवर तुम्ही मराठीमध्ये टाईप करू शकता.
गूगल इनपुट टूल्सचे आयकॉन 'म' या अक्षराने तुम्हाला दिसून येईल. ते निळ्या रंगामध्ये असल्यास मराठी टायपिंग चालू आहे, असे समजते. चित्र क्रमांक १० मध्ये दाखविल्याप्रमाणे गुगलची वेबसाईट ओपन करून त्यामध्ये मराठीमध्ये लिहायला सुरुवात करा. 
 

जी अक्षरे अथवा शब्द तुम्ही इंग्रजीमध्ये लिहाल, ती मराठी मध्ये टाईप झालेली दिसून येतील. अशाप्रकारे तुम्ही गुगलमध्ये थेट मराठी भाषेमध्ये सर्च करू शकता. शिवाय एखादा मराठी लेख लिहायचा असल्यास गुगल डॉक्युमेंट्सचा (docs.google.com) देखील वापर करता येऊ शकतो. चित्र क्रमांक ११ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे मी गुगल डॉक्यूमेंटची वेबसाईट उघडलेली आहे. त्यातील एका नव्या डॉक्युमेंट मध्ये मी गूगल इनपुट टूल्सचा वापर करून टाईप केलेले आहे. 
 

अशाच पद्धतीने गूगल इनपुट टूल्सचा वापर अन्य ठिकाणी देखील करता येऊ शकतो. उदाहरणार्थ चित्र क्रमांक 12 मध्ये दाखविल्याप्रमाणे विकिपीडियाच्या वेबसाईट वर मी मराठी भाषा या नावाने सर्च केलेले आहे. 
 
 
अशाच पद्धतीने तुम्ही अन्य वेबसाईटवर देखील मराठी भाषेचा थेट वापर करू शकता. याकरिता कोणत्याही प्रकारच्या फॉन्टच्या वापराची आवश्यकता नाही. पुन्हा कुठे जर इंग्रजी मध्ये लिहायचे असल्यास, उजव्या वरील कोपऱ्यातील 'म' अक्षरावरून क्लिक करून ते बंद करा. आता इंग्रजी मध्ये तुम्हाला टाईप करता येऊ शकेल. या एक्स्टेंशनची सुविधा केवळ गूगल क्रोम वेब ब्राऊजर मध्येच करण्यात आलेली आहे. इंटरनेटवर मराठीचा सहज वापर करण्यासाठी याचा उपयोग करा. धन्यवाद!

Sunday, May 9, 2021

गुगल आणि मराठी भाग २/१० (गुगल इनपुट टूल्स)

संगणकामध्ये युनिकोड पद्धतीचा वापर सुरू झाल्यानंतर जगातील सर्व प्रमुख भाषा आपल्याला यामध्ये वापरता यायला लागल्या. शिवाय अनेक भाषांची लिपी एकच असल्यामुळे केवळ लिपीचा अंतर्भाव केल्यानंतर अनेक भाषा आज संगणकामध्ये व्यवस्थित लिहिता येतात. मराठीसाठी वापरण्यात येणारी देवनागरी लिपी देखील आपण संगणकात सहज पद्धतीने लिहू शकतो. एकेकाळी इंग्रजी वगळता अन्य भाषा संगणकात वापरायच्या असल्यास विविध प्रकारच्या फॉन्टचा वापर केला जायचा. मराठी भाषेमध्ये "शिवाजी" तसेच आज वापरण्यात येणाऱ्या "श्रीलीपी" व "कृतीदेव" या फॉन्टचा अनेक जण वापर करतात. परंतु आज युनिकोडच्या सुलभतेमुळे कोणीही माणूस संगणकामध्ये आपल्या भाषेत टाईप करू शकतो. तसेच विविध प्रकारच्या फाइल्समध्ये माहिती साठवूही शकतो. त्याकरिता कोणत्याही फॉन्टची अथवा विशिष्ट प्रकारच्या किबोर्ड लेआऊटची गरज नाही.
गुगलने इंग्रजीसह अन्य भाषांमध्ये सहज टाईप करता यावेत याकरिता ऑनलाइन इनपुट टूल्स असलेला एडिटर बनवलेला आहे. खालील लिंकवर क्लिक करून तुम्ही तो पाहू शकता.

https://www.google.com/inputtools/try

 


जिथे इंग्लिश असे लिहिले आहे, त्यावर क्लिक केल्यानंतर तुम्हाला छायाचित्र क्रमांक दोन प्रमाणे सर्व भाषांची नावे दिसून येतील. 
 

 
जगभरातील जवळपास १३० भाषांमध्ये या एडिटरद्वारे आपल्याला लिहिता येते. लक्षात ठेवा की, हा कोणत्याही प्रकारचा फॉन्ट नाही. इथे लिहिलेली माहिती तुम्ही जगात कोणत्याही संगणकावर व कोणत्याही सॉफ्टवेअरवर तसेच ऑपरेटिंग सिस्टिमवर जशीच्या तशी वापरू शकता! हे युनिकोड चे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य आहे. भाषांच्या नावांमधून मराठीवर क्लिक केल्यास तुम्हाला एडिटरमध्ये थेट मराठी मध्ये टाईप करता येऊ शकेल. कोणत्याही मराठीत शब्दाचे इंग्रजी स्पेलिंग टाईप करायला सुरुवात करा. लगेचच एका पॉपडाऊन विंडोमध्ये छायाचित्र क्रमांक ३ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे सूचना तुम्हाला दिसून येतील. 
 

 
जेव्हा तुम्ही स्पेस टाइप कराल, त्यावेळेस तुम्ही मराठीत इंग्रजीत टाईप केलेला शब्द मराठी मध्ये उमटेल. यासाठी कोणत्या मराठी उच्चाराला इंग्रजीत कोणते अक्षर वापरले जाते? याची माहिती असणे गरजेचे आहे. उदाहरणार्थ, 'क्ष' टाईप करायचे असल्यास ksh तसेच 'त्र' टाईप करायचे असल्यास tra अशा कि-बोर्डवरील अक्षरांचा वापर करावा. सातत्यपूर्ण सरावाने तुम्ही वेगाने मराठीमध्ये टाईप करू शकाल. इथे टाईप केलेली माहिती कॉपी करून तुम्ही कुठेही जशीच्या तशी वापरू शकता.
एखादा मराठी लेख लिहिण्यासाठी या पद्धतीचा सहज पद्धतीने अवलंब करता येऊ शकतो. 'मराठी' जिथे लिहिले आहे, त्या समोर एक 'म' अक्षर दिसून येईल, त्यावर एकदा क्लिक केल्यास. मराठी भाषा बंद होऊन तुम्ही इंग्रजीमध्ये टाईप करू शकता. छायाचित्र क्रमांक ४ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे 'म' अक्षराच्या समोर असलेल्या त्रिकोनावर क्लिक केल्यानंतर तुम्हाला चार पर्याय दिसून येतील. 
 

 
यातील दुसऱ्या पर्यायावर क्लिक केल्यानंतर तुम्ही चित्र क्रमांक ५ सारखी विंडो तुम्हाला दिसून येईल. 
 

 
या व्हाईटबोर्डचा वापर करून तुम्ही माऊसच्या सहाय्याने मराठी अक्षर लिहू शकता व 'एंटर' केल्यानंतर ते अक्षर देवनागरी लिपीमध्ये तुम्हाला एडिटरवर उमटलेले दिसेल. शिवाय चित्र क्रमांक पाच मध्ये दाखविल्याप्रमाणे सदर अक्षराशी मिळतेजुळते दुसरे अक्षर देखील तुम्ही निवडू शकता! चित्र क्रमांक चार मध्ये दाखविल्याप्रमाणे तिसरा पर्याय आहे अर्थात देवनागरी (फोनेटिक) निवडल्यानंतर तुम्ही थेट इंग्रजी अक्षरांचा वापर करून मराठीमध्ये टाईप करू शकता. यासाठी चित्र क्रमांक सहा तपासून पहा. या पद्धतीने टाईप करायचे असल्यास थोडा वेगळ्या पद्धतीच्या कीबोर्डचा वापर करावा लागतो. उदाहरणार्थ, 'आ' चा उच्चार लिहिण्यासाठी दोन वेळा a टाईप करावे लागेल. तसेच पहिल्या उकारासाठी u हे अक्षर तर दुसऱ्या ऊकारासाठी U चा वापर होतो. चौथी पर्याय अर्थात देवनागरी (इनस्क्रिप्ट) हा उपलब्ध असला तरी तो फारसा उपयोगाचा नाही.
चला तर मग सुरु करा मराठीमध्ये लिहायला... गुगल इनपुट टूल्सद्वारे!

Saturday, May 1, 2021

गुगल आणि मराठी भाग १

वीस वर्षांपूर्वी जेव्हा पहिल्यांदा इंटरनेट वापरायला सुरुवात केली त्यावेळेस इंटरनेटवर आपण सहजपणे मराठी वापरू शकतो, याची शक्यता ही मनात आली नव्हती. पण आजचा विचार केल्यास इंटरनेटवर मराठी आता आपण अगदी सहज व सोप्या पद्धतीने वापर करू शकतो. ही सर्व अद्ययावत आधुनिक तंत्रज्ञानाची किमया आहे. छायाचित्र क्रमांक १ वरील सर्वेक्षण पहा. 
 

२०२१ पर्यंत इंटरनेटवर मराठी भाषेचा वापर करणारे भारतात पाच लाखांपेक्षा वापरकर्ते आहेत! भारताचा उत्तर पट्टा हिंदी भाषिकांचा असल्यामुळे अर्थातच त्यांची संख्या अधिक आहे. शिवाय भारत सरकारच्या राज्यव्यवहाराची भाषा असल्यामुळे त्याचा फायदा ही हिंदी भाषेला झाला आहे. त्यामुळे हिंदी भाषा पहिल्या क्रमांकावर असल्याचे विशेष नाही. विशेष म्हणजे आपल्या भाषेचा सर्वाधिक स्वाभिमान बाळगणारे तमिळ, तेलुगू, कन्नड आणि मल्याळम भाषिक मराठी भाषिकांच्या अजूनही मागे आहेत. शिवाय बंगाली व तमिळ या अन्य देशांच्या देखील राष्ट्रभाषा आहेत. त्यावर मात करून मराठी आज भारतातली इंटरनेटवरील दुसऱ्या क्रमांकाची भाषा ठरली, हे विशेष! त्याबद्दल मराठी इंटरनेट वापरकर्त्यांचं अभिनंदन करतो आणि आभारही मानतो.
आज पासून सुरू होणाऱ्या या लेखमालिकेद्वारे मराठीचा इंटरनेटवर आपण किती सहज व सुलभ वापर करू शकतो, याची माहिती घेणार आहोत. दहा लेखांच्या या लेखमालिकेचे नाव आहे, "गूगल मराठी" अर्थात गुगलच्या विविध साधनांद्वारे इंटरनेटवर आपण मराठी कशी समृद्ध करू शकतो, तसेच तिचा कशापद्धतीने सहज वापर करू शकतो? याचा आढावा घेणार आहोत. युनिकोडचा वापर वाढल्यापासून जगातील सर्वच भाषा संगणकावर स्थानापन्न झालेल्या आहेत. याचाच फायदा जगातील सर्व प्रमुख भाषिकांनी घेतला. यात मराठी भाषिक आजही कमी नाहीत. किंबहुना मराठी भाषेची प्रगती इंटरनेटवर अतिशय वेगाने होत आहेत. जे मराठी भाषिक अजूनही मराठीचा वापर इंटरनेटवर करू शकत नाही. त्यांच्यासाठी या लेखमालिकेचा निश्चितच फायदा होईल.
नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया अर्थात नॅचरल लँग्वेज प्रोसेसिंगचा वापर करून गुगलने अनेक सुविधा उपलब्ध करून दिलेल्या आहेत. आजही मराठी भाषिक अशा अनेक सुविधांपासून अनभिज्ञ आहेत. याच सुविधांचा वापर कसा व केव्हा करायचा, याचा आढावा आपण या लेखमालिकेमध्ये घेणार आहोत. आजच्या लेखामध्ये गुगल सर्च बाबत थोडं जाणून घेऊयात.
गुगल हे जगातील सर्वात मोठे सर्च इंजिन आहे. अर्थात याचा वापर करून इंटरनेटवर असलेली कोणतीही माहिती आपण सहज शोधू शकतो. आज जगातील ९२% संगणक वापरकर्ते गुगलचा वापर करूनच माहितीचा शोध घेत असतात. ही माहिती शोधताना केवळ इंग्रजीचाच वापर करावा लागतो, असे नाही. गुगलने जगातील शेकडो भाषा गुगल सर्चमध्ये उपलब्ध करुन दिलेल्या आहेत. त्याकरिता आपल्याला आपल्या गुगल अकाऊंट मधील ते प्रेफर्ड लैंग्वेज अर्थात प्राधान्य असलेली भाषा बदलावी लागेल. खालील लिंकवर क्लिक करा.

https://myaccount.google.com/language

तुमच्या गुगल अकाउंटसाठी असलेली भाषा अर्थात त्यास प्रेफर्ड लैंग्वेज तसेच ऑप्शनल लैंग्वेज आणि ऑदर लँग्वेज तुम्ही इथे बदलू शकता. ही भाषा बदलल्यावर तुम्हाला गुगलच्या सर्व सुविधा मराठीमध्ये वापरता येतील. यानंतर गुगलच्या फ्रंट पेज वर अर्थात मुख्य पानावर या सर्च बॉक्सच्या खाली तुम्हाला काही भारतीय भाषांची नावे दिसून येतील. तिथूनही तुम्ही तुमची भाषा बदलू शकता. सर्च बॉक्सच्या समोर चित्र क्रमांक २ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे एक कीबोर्ड दिसून येईल. त्यावर क्लिक केल्यानंतर तुम्हाला देवनागरी फोनेटिक कीबोर्ड स्क्रीनवर पॉप अप होईल. त्याचा वापर करण्याची आवश्यकता नाही. 
 

आता केवळ गुगलच्या सर्च बॉक्समध्ये इंग्रजी अक्षरांचा वापर करून मराठीमध्ये टाईप करा. याठिकाणी मराठीमध्ये अक्षरी उमटू लागतील. या सुविधेचा वापर करून तुम्ही थेट मराठीतून माहिती गुगलद्वारे शोधू शकता. 
 
 
चित्र क्रमांक ३ वर दाखविल्याप्रमाणे तुम्हाला गुगलमध्ये मराठी शब्दांचा वापर करून माहिती शोधता येईल. विशेष म्हणजे ज्या मराठी शब्दांचा वापर तुम्ही केला आहे, त्याचेच इंग्रजी समानार्थी शब्द देखील आपोआप गुगलमध्ये शोधले जातात! तुम्ही इंग्रजीमध्ये जरी एखादी गोष्ट शोधली तरी सर्च परिणामांच्या उजव्या बाजूला ती माहिती तुम्हाला मराठीत भाषांतरित करून आलेली दिसेल. भाषा प्राधान्यक्रम बदलल्यानंतरच ही माहिती तुम्हाला मराठीमध्ये दिसते. यासाठी छायाचित्र क्रमांक ४ पहा. 
 

या पद्धतीचा अवलंब करून कोणतीही माहिती तुम्ही थेट मराठी मधून शोधू शकता.
धन्यवाद.
#गूगल #मराठी #गूगल_सर्च
क्रमशः...

Tuesday, June 7, 2011

गूगल क्रोमबुक येतेय...

=
गूगल म्हणजे इंटरनेट विश्वाचा बादशहाच मानला जातो. इंटरनेटवरील विविध प्रकारची अप्लिकेशन्स ही गूगलच्या नाविन्यपूर्ण संशोधनाचा उत्तम नमूनाच आहे. संगणक क्षेत्राला नवनव्या तंत्रज्ञानाशी ओळख करुन देण्यात गूगलचा हात कोणीच धरू शकत नाही. संगणक तंत्रज्ञानाला गूगलचा परिशस्पर्श झाल्यावर त्याचे सोने नक्कीच होते, हे त्यांनी आजवर सिद्ध करून दाखविले आहे.

येत्या १५ जूनला गूगल कंपनी संगणक विश्वातील नवा आविष्कार अर्थात ’क्रोमबुक’ घेऊन येत आहे. काही वर्षांपूर्वी गूगलने स्वत:चा "गूगल क्रोम" नावाचा इंटरनेट ब्राऊजर बाजारात आणला होता. त्याची लोकप्रियता वाढीस लागल्यावर त्यांनी ’क्रोम’ नावाच्या नव्या संगणक प्रणालीची अर्थात ऑपरेटिंग सिस्टीमची घोषणा केली होती. तीच घोषणा आज सत्यात उतरत आहे. दोन वर्षांपूर्वी संगणकाला आणखी दर्जेदार करण्यासाठी गूगलने पाऊल उचलले होते. त्याची फलनिष्पत्ती क्रोमबुकच्या रूपाने होत आहे.

सॅमसंग व एसर ह्या कंपन्यांच्या सहयोगाने गूगलने स्वत:ची ऑपरेटिंग सिस्टीम बनविली व नवा नोटबुक लॅपटॉप संगणक तयार केला आहे. संगणक क्षेत्रात नव्याने दाखल झालेल्या ’क्लाऊड कॉम्युटिंग’ तंत्राद्वारे तयार केलेला हा पहिलाच संगणक होय. संगणकातील इंटरनेट तंत्रज्ञानाला पूर्णपणे गृहित धरूनच बनविलेला हा संगणक आहे. गूगलने त्यांच्या अधिकृत ब्लॉगवर नमूद केल्याप्रमाणे ह्या नव्या संगणकाला बूट होण्यासाठी अर्थात चालू होण्यासाठी केवळ आठ सेकंदांचा कालावधी पुरेशा ठरणार आहे. इतक्या अल्प वेळात बूट होणारी ही पहिलीच ऑपरेटिंग सिस्टीम होय. शिवाय केवळ काही सेकंदांच्या कालावधीत आपले ई-मेल वाचणे ग्राहकाला शक्य होईल. संगणकावरील सर्व सॉफ्टवेयर्स ही ओपन सोर्स व फ्रीवेयर असून ती आपोआप अपडेट केली जातील. त्याकरिता दररोज ती तपासत बसण्याची गरज नाही. सर्वात महत्वाचे म्हणजे या संगणकात केला गेलेला ’क्लाऊड कॉम्युटिंग’ तंत्रज्ञानाचा वापर होय. ह्यात संगणकामधील सर्व माहिती गूगल आपल्या एका सेंट्रल सर्वरवर साठवून ठेवेल, जेणेकरून याकरिता संगणकाला वेगळ्या हार्ड डिस्कची गरजच भासणार नाही. म्हणजेच ’क्रोमबुकच्या’ मालकाला आपल्या माहितीसाठ्याविषयी काळजी करण्याचे काहीच कारण नाही. ती काळजी आता गूगलने घ्यायचे ठरविले आहे. याद्वारे संगणक वापरकर्ता आपली माहिती कोणत्याही क्रोमबुकवरून वापरू शकतो. त्याकरिता पोर्टेबल हार्ड डिस्क वा पेन ड्राईव्हची गरज नाही. हेच तंत्रज्ञान क्रोमबुकला लोकप्रिय करण्यासाठी पुरेशे ठरेल.

आज वापरात असलेल्या सर्व लॅपटॉपची बॅटरी साधारण तीन-चार तास पुरते व त्यानंतर ते पुन्हा चार्ज करावे लागतात. परंतु, क्रोमबुकला पूर्ण दिवसाचा विद्युत पुरवठा त्याच्या डीसी बॅटरीद्वारे आता मिळणार आहे. म्हणजेच एकदा बॅटरी चार्ज केली की ती दिवसातून पुन्हा चार्ज करण्याची आवश्यकता भासणार नाही, इतकी काळजी क्रोमबुकच्या बॅटरीने केलेली आहे. थ्रीजी व वाय-फाय सारख्या इंटरनेटसाठी लागणाऱ्या सुविधा क्रोमबुकमध्ये ’इन-बिल्ट’ अर्थात आधीपासूनच असणार आहेत. या तंत्राने संगणकावरून फोन लावण्याची सुविधा आता ग्राहकाला मिळेल. आपल्या माहितीच्या सुरक्षेसाठी गूगलने विशिष्ट ’मेनी लेयर सेक्युरेटी’चा योग्य वापर क्रोमबुकमध्ये केलेला आहे.

अनेक प्रकारच्या ओपन स्टॅण्डर्डसचा वापर केल्याने क्रोम या गूगलच्या मुख्य वेब ब्राऊजरला सर्व सुविधा प्रदान करण्यात आल्या आहेत. गूगलची सर्व ऍप्लिकेशन्स क्रोमद्वारे सहजच वापरता येऊ शकतील. जून १५, २०११ पासून अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी, नेदरलॅण्ड्स, ईटली या देशांत क्रोमबुक उपलब्ध केले जाणार आहे. शिवाय आगामी काळात इतर देशांतही ते लवकरच उपलब्ध होईल. बिज़नेस (व्यापार) व शिक्षण क्षेत्रात वेगळे तंत्रज्ञान वापरलेले क्रोमबुक गूगलद्वारे लवकरच उपलब्ध होतील. आज गूगल क्रोम ब्राऊजरचे १६ कोटी वापरकर्ते आहेत. त्या सर्वांना एकाच छत्राखाली जोडण्याचे गूगलचे उद्दीष्टही क्रोमबुकद्वारे साध्य केले जाईल.

आपल्या लॅपटॉपला ’रीप्लेसमेंट’ म्हणून गूगलच्या क्रोमबुककडे आज पाहिले जात आहे...