'एआय'मुळे नोकरी जाणार नाही, तर कामाचे स्वरूप बदलणार; जाणून घ्या '३० टक्क्यांचा नियम'

सध्याच्या काळात 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स'बद्दल सर्वात जास्त विचारला जाणारा आणि मनात धडकी भरवणारा प्रश्न म्हणजे "एआयमुळे माझी नोकरी जाणार का?" चॅटजीपीटी, गुगल जेमिनी आणि इतर प्रगत एआय टूल्स आल्यापासून ही भीती कर्मचाऱ्यांच्या मनात घर करून बसली आहे. मात्र, जागतिक स्तरावरील तंत्रज्ञान तज्ञ आणि अर्थतज्ज्ञांनी यावर एक अतिशय महत्त्वाचा आणि दिलासा देणारा सिद्धांत मांडला आहे, ज्याला '३० टक्क्यांचा नियम' (The 30% Rule) असे म्हटले जाते. हा नियम समजून घेतल्यास आपली नोकरीबद्दलची भीती कमी होऊन भविष्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन नक्कीच बदलेल.

हा ३० टक्क्यांचा नियम अतिशय सोपा आहे. हा नियम असे सांगतो की भविष्यात एआयमुळे कोणाचीही पूर्ण नोकरी जाणार नाही. त्याऐवजी, तुमच्या सध्याच्या कामापैकी साधारणतः ३० टक्के काम हे एआय किंवा ऑटोमेशनद्वारे केले जाईल. उरलेले ७० टक्के काम हे मानवी कौशल्यावर, बुद्धिमत्तेवर आणि निर्णय घेण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. थोडक्यात सांगायचे तर, एआय हा माणसाचा स्पर्धक नसून तो एक मदतनीस किंवा 'डिजिटल असिस्टंट' म्हणून काम करणार आहे. आपली नोकरी ही अनेक छोट्या-मोठ्या कामांचा एक समूह असते. यातील काही कामे महत्त्वाची असतात, तर काही कामे केवळ वेळखाऊ आणि कंटाळवाणी असतात. नेमकी हीच वेळखाऊ कामे एआय आपल्या खांद्यावर घेणार आहे.

आता प्रश्न पडतो की या ३० टक्क्यांमध्ये नक्की कोणती कामे येतात? तुमच्या कामाचा जो भाग साचेबद्ध आहे, जो वारंवार करावा लागतो आणि ज्यासाठी खूप जास्त कल्पकतेची किंवा मानवी भावनेची गरज नाही, तो भाग एआय सांभाळेल. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही ऑफिसमध्ये काम करत असाल, तर ईमेलचे उत्तर देणे, मिटिंगच्या वेळा ठरवणे, मोठ्या डेटाची वर्गवारी करणे, जुन्या फाईल्समधून माहिती शोधून काढणे किंवा अहवालांचे प्राथमिक मसुदे तयार करणे ही कामे एआय सेकंदात करू शकते. ही कामे करण्यासाठी माणसाला तासतास लागतात आणि त्यामुळे थकवाही येतो. एआयने ही जबाबदारी उचलल्यामुळे माणसाचा हा अमूल्य वेळ वाचणार आहे.

याचाच दुसरा भाग म्हणजे उरलेले ७० टक्के काम, जे आजही आणि भविष्यातही केवळ माणूसच करू शकतो. एआय कितीही हुशार झाला तरी त्याच्याकडे 'ह्युमन टच' किंवा मानवी संवेदना नाहीत. त्यामुळे जिथे निर्णय घेण्याची वेळ येते, तिथे माणसाचीच गरज असते. उदाहरणार्थ, एआय तुम्हाला ग्राहकांची सर्व माहिती गोळा करून देईल (हे झाले ३० टक्के काम), पण त्या माहितीच्या आधारे ग्राहकांशी संवाद साधणे, त्यांच्या अडचणी समजून घेणे आणि त्यांना विश्वासात घेऊन योग्य तो निर्णय घेणे (हे उरलेले ७० टक्के काम) हे माणसालाच करावे लागेल. कल्पकता, सहानुभूती, नैतिकता आणि परिस्थितीनुसार बदलणारे धोरण हे एआयला कधीही जमणार नाही.

या नियमाचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे कर्मचाऱ्यांची उत्पादकता प्रचंड वाढणार आहे. ज्या कामाला पूर्वी १० तास लागत होते, ते काम एआयच्या मदतीने आता ७ तासांत पूर्ण होऊ शकेल. यामुळे कर्मचाऱ्यांवरचा कामाचा ताण कमी होईल आणि त्यांना स्वतःच्या विकासासाठी जास्त वेळ मिळेल. या वाचलेल्या वेळेत कर्मचारी नवीन कौशल्ये शिकू शकतात, अधिक चांगल्या प्रकारे विचार करू शकतात किंवा क्लिष्ट समस्या सोडवण्यासाठी आपली ऊर्जा वापरू शकतात. थोडक्यात, एआय माणसाला 'कष्टाच्या' कामातून मुक्त करून 'बुद्धीच्या' कामाकडे वळवणार आहे.

भविष्यात यशस्वी होण्यासाठी आपल्याला एआयशी स्पर्धा करायची नाही, तर एआयसोबत काम करायचे आहे. ज्यांना एआयचा वापर करून आपली ३० टक्के कामे वेगाने करून घेता येतील, तेच कर्मचारी भविष्यात बाजी मारतील. त्यामुळे एआयला घाबरून जाण्यापेक्षा, त्याला आपले एक प्रभावी हत्यार म्हणून वापरणे आणि स्वतःची कार्यक्षमता वाढवणे हाच शहाणपणाचा मार्ग आहे. ३० टक्क्यांचा नियम हेच सांगतो की एआय तुम्हाला रिप्लेस करणार नाही, तर एआय वापरणारा माणूस एआय न वापरणाऱ्या माणसाला नक्कीच मागे टाकेल.

(आधारित)

--- तुषार भ. कुटे

#ArtificialIntelligence