भारतीय आयटी क्षेत्रासाठी नुकताच गेलेला बुधवार हा एखाद्या भूकंपापेक्षा कमी नव्हता. आयटी कंपन्यांच्या शेअर बाजारातील कामगिरीत मोठी घसरण पाहायला मिळाली आणि यामागे मुख्य कारण ठरले आहे 'क्लॉड एआय' (Claude AI). कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या या प्रगत रूपाने आता 'सॉफ्टवेअर ॲज अ सर्व्हिस' (SaaS) या व्यावसायिक मॉडेलसमोर मोठे आव्हान उभे केले आहे. या घडामोडींमुळे इन्फोसिस आणि टीसीएससारख्या बड्या भारतीय कंपन्यांच्या समभागांमध्ये (Stocks) घसरण झाली असून, आयटी क्षेत्रात पुन्हा एकदा मोठ्या नोकरकपातीची चर्चा सुरू झाली आहे.
या संपूर्ण गोंधळाचे मूळ 'क्लॉड एआय'च्या नवीन क्षमतेमध्ये आहे. गुगल आणि अँथ्रोपिक सारख्या कंपन्या अशा एआय प्रणाली विकसित करत आहेत, ज्या त्या सर्व गोष्टी करण्यास सक्षम आहेत ज्यासाठी आजवर कंपन्या 'SaaS' टूल्सवर अवलंबून होत्या. क्लॉड एआयने नुकतेच काही नवीन 'प्लग-इन्स' सादर केले आहेत. हे प्लग-इन्स कायदेशीर संशोधन, मसुदा लेखन (Drafting), विक्री, मार्केटिंग आणि डेटा अॅनालिसिस यांसारखी कामे सहजपणे करू शकतात. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ज्या कामांसाठी पूर्वी कंपन्यांना विविध सॉफ्टवेअर सबस्क्रिप्शन घ्यावे लागत होते किंवा मानवी कर्मचाऱ्यांवर अवलंबून राहावे लागत होते, ती कामे आता एआय स्वतः करू लागले आहे. यामुळेच गुंतवणूकदारांचा 'SaaS' कंपन्यांवरील विश्वास उडू लागला असून त्यांनी आपले शेअर्स विकायला सुरुवात केली आहे.
जेपी मॉर्गन या जागतिक वित्तीय संस्थेनेही या घसरणीला दुजोरा दिला आहे. त्यांच्या विश्लेषकांनुसार, अँथ्रोपिकच्या 'क्लॉड कोवर्क' प्रॉडक्टसाठी आलेल्या नवीन प्लग-इन्समुळे सॉफ्टवेअर कंपन्यांचे शेअर्स कोसळले आहेत. गुंतवणूकदारांना भीती वाटत आहे की एआय एजंट्स आता पारंपारिक सॉफ्टवेअर व्यवसायाला गिळंकृत करतील. झोहो (Zoho) कंपनीचे प्रमुख श्रीधर वेंबू यांनीही यावर प्रतिक्रिया दिली आहे. त्यांच्या मते, 'SaaS' उद्योग हा आधीच संकटात होता. या कंपन्या तंत्रज्ञान विकासापेक्षा मार्केटिंगवर जास्त खर्च करत होत्या आणि एआयने या फुग्याला फक्त टाचणी लावण्याचे काम केले आहे.
याचा सर्वात मोठा फटका आयटी कर्मचाऱ्यांना बसण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. शेअर बाजारातील या पडझडीमुळे नोकरकपातीच्या चर्चांना उधाण आले आहे. सोशल मीडियावर अनेक विश्लेषक आणि कर्मचारी आपली भीती व्यक्त करत आहेत. एका एआय विश्लेषकाच्या मते, कंपन्या आपला खर्च कमी करण्यासाठी आणि एआयचा वापर वाढवण्यासाठी कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करू शकतात. काहींच्या मते यावर्षी आयटी क्षेत्रात २५ टक्क्यांपर्यंत नोकरकपात होऊ शकते. टीसीएस आणि इन्फोसिससारख्या कंपन्यांनी याबाबत कोणतीही अधिकृत घोषणा केलेली नसली, तरी या क्षेत्रातील एकूण वातावरण चिंतेचे आहे.
यापूर्वीच टीसीएसमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नोकरकपात झाल्याच्या बातम्या आल्या होत्या आणि नवीन भरतीचे प्रमाणही नगण्य आहे. एका अहवालानुसार, गेल्या वर्षभरात भारतातील बड्या टेक कंपन्यांनी निव्वळ रोजगारात फारशी भर घातलेली नाही. जुन्या कर्मचाऱ्यांच्या जागी नवीन भरती करण्याऐवजी एआयचा वापर करण्याकडे कंपन्यांचा कल वाढत आहे. एकंदरीत, क्लॉड एआय आणि तत्सम तंत्रज्ञानामुळे केवळ सॉफ्टवेअर कंपन्यांचे भविष्यच नाही, तर लाखो आयटी कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्यांवरही टांगती तलवार लटकली आहे. ही अनिश्चितता आयटी क्षेत्रासाठी आणि तिथे काम करणाऱ्यांसाठी एक मोठा चिंतेचा विषय बनली आहे.
(संदर्भ: इंडिया टुडे)
-- तुषार भ. कुटे
No comments:
Post a Comment
to: tushar.kute@gmail.com